ARC, eARC, Toslink en co.: De aansluitgids voor soundbars
Platte tv, dun geluid: een soundbar is nodig. Maar welke aansluiting geeft het beste geluid? Een overzicht van alle aansluitingen en hun valkuilen.
Het WK voetbal staat voor de deur. Tegen de tijd dat de eerste wedstrijd begint, zal het veel mensen opvallen: Het beeld is haarscherp, maar het geluid is net zo opzwepend als een persconferentie na een 0:0. Geen wonder. Moderne televisies worden steeds dunner. Er is nauwelijks ruimte voor goede luidsprekers. De meest voor de hand liggende oplossing is een soundbar.
Voordat je een soundbar koopt, moet je echter eerst de achterkant van de tv bekijken. De vraag rijst: Welke audio-aansluitingen ondersteunt je tv eigenlijk? HDMI? Met ARC? Met eARC? Optisch? Bluetooth? En welke van deze aansluitingen kan wat? In dit artikel worden alle relevante aansluitingen tussen tv en soundbar uitgelegd, hun geschiedenis, hun technische kenmerken en hun voor- en nadelen.
HDMI ARC en eARC: de moderne standaardoplossing
Als je tegenwoordig een TV en een soundbar koopt, is het eerste waar je op moet letten de letters ARC of eARC. ARC - Audio Return Channel - werd in 2009 geïntroduceerd met HDMI 1.4 en maakte het voor het eerst mogelijk dat een HDMI kabel geluidssignalen in beide richtingen doorstuurt. In plaats van een optische of coaxiale kabel van de TV naar de soundbar is nu een tweede HDMI kabel voldoende. ARC is echter niet voldoende voor veeleisende audioformaten zoals Dolby Atmos of ongecomprimeerd meerkanaals geluid - daarvoor is de bandbreedte te laag.
Bron: Florian Bodoky
Dit is precies de reden waarom het HDMI Forum in 2017 samen met HDMI 2.1 de opvolgertechnologie eARC introduceerde. De toevoeging «e» staat voor «enhanced» en beschrijft zo'n beetje precies waar het om gaat: meer bandbreedte. Namelijk 37 Mbit/s. Met eARC kunnen praktisch alle gangbare audioformaten worden verzonden, inclusief Dolby TrueHD, DTS-HD Master Audio, Dolby Atmos en DTS:X. Zelfs ongecomprimeerde meerkanaals audio met maximaal acht kanalen is geen probleem.
Dit is vooral merkbaar bij hoogwaardige filmproducties of 4K-content. Terwijl ARC zijn grenzen bereikt met complexe geluidsformaten, kan eARC de gegevens verliesvrij verzenden. Tegelijkertijd worden functies als automatische apparaatdetectie en volumeregeling via de afstandsbediening van de tv toegevoegd. Voorwaarde is wel dat zowel de TV als de soundbar eARC ondersteunen. Als dit het geval is, is er op dit moment nauwelijks een betere oplossing.
Het is eenvoudig om erachter te komen of je tv eARC ondersteunt: kijk naar de HDMI-aansluitingen. Als er ARC of eARC op staat, heb je een duidelijk pad. De productbeschrijving vertelt je of de HDMI-aansluiting op de soundbar ARC of eARC ondersteunt.
HDMI zonder ARC: Het historische speciale geval
Niet elke HDMI-aansluiting is automatisch een ARC-aansluiting. Dit zorgt vandaag de dag nog steeds voor verwarring. Vooral bezitters van oudere televisies ontdekken meerdere HDMI-aansluitingen aan de achterkant van hun apparaat, maar realiseren zich dat de soundbar nog steeds niet naar wens kan worden aangesloten.
HDMI stuurde voor het eerst beeld en geluid digitaal via één aansluiting naar de tv. Toen de HDMI-standaard in 2002 werd geïntroduceerd, had echter nog niemand gedacht aan een HDMI-gebaseerd retourkanaal voor audio. Dit betekent dat de tv wel geluid kan ontvangen van een aangesloten bron, maar dit niet via HDMI naar de soundbar kan sturen. Als dit bij jouw apparaat het geval is, heb je een soundbar nodig die ook via een optische of coaxiale audioverbinding kan worden aangesloten.
Optisch (TOSLINK): het rode lampje uit de jaren negentig
Als je een oudere TV hebt met HDMI maar zonder ARC ondersteuning, ben je waarschijnlijk al bekend met het alternatief: de kleine vierkante aansluiting op de achterkant, waar een rood lampje vanaf schijnt. Dit is TOSLINK
Bron: Florian Bodoky
TOSLINK werd begin jaren tachtig ontwikkeld door Toshiba en werd decennialang beschouwd als de standaardoplossing voor digitale audioverbindingen in home cinema. Terwijl bij andere verbindingen elektrische signalen worden verzonden, worden hier lichtpulsen gebruikt. Hierdoor is de verbinding ongevoelig voor elektromagnetische interferentie en worden typische problemen zoals bromlussen voorkomen.
In de jaren 1990 en 2000 waren optische verbindingen praktisch overal. Televisies, dvd-spelers, AV-receivers en home cinema systemen communiceerden vaak met elkaar via deze interface. Het verloor pas langzaam zijn belang met de triomf van HDMI. Technisch gezien levert TOSLINK vandaag de dag echter nog steeds solide prestaties. Het is perfect geschikt voor klassieke televisie - stereo of gecomprimeerd surround geluid is mogelijk. Het systeem toont alleen zijn grenzen met HD audio formaten. Dolby TrueHD, DTS-HD Master Audio of verliesvrij Dolby Atmos vereisen veel meer bandbreedte dan de optische standaard kan bieden (ongeveer 384 kbit/s).
S/PDIF (coaxiaal): De evergreen
Bron: Galaxus
De coaxiale versie maakt gebruik van een 75-ohmige kabel met RCA-connectoren. Het signaal wordt elektrisch verzonden en maakt kabellengtes van meerdere meters mogelijk zonder noemenswaardig kwaliteitsverlies.
De standaard ondersteunt de overdracht van PCM audio met een resolutie tot 24 bits en bemonsteringsfrequenties tot 192 kHz. Daarnaast kunnen gecomprimeerde meerkanaalsformaten zoals Dolby Digital en DTS als bitstream worden verzonden. Hierdoor is coax al vele jaren een populaire interface voor home cinema systemen en AV-receivers.
De beschikbare bandbreedte is echter beperkt. Moderne meerkanaalsformaten met hoge resolutie zoals Dolby TrueHD, DTS-HD Master Audio of op objecten gebaseerde formaten zoals Dolby Atmos kunnen niet volledig worden verzonden. En toch: «coaxiale kabels» worden nog steeds veel gebruikt. De technologie wordt als robuust en betrouwbaar beschouwd en biedt een eenvoudige manier om digitale audiosignalen uit te wisselen tussen compatibele apparaten.
Analoog: Het vergeten broertje
Bron: Galaxus
Voordat digitale interfaces hun weg vonden naar de huiskamer, werd geluid uitsluitend analoog verzonden. De bekendste vertegenwoordigers van deze generatie zijn de rode en witte cinchbussen (en natuurlijk de 3,5 mm jack pluggen). Met deze aansluitingen worden audiosignalen verzonden als elektrische spanning. Decennialang was dit echter de standaard voor vrijwel alle audiotoepassingen. Van walkmans tot stereo-installaties en buizentelevisies, bijna alles was gebaseerd op analoge technologie.
Er is echter wel een probleem.
Het nadeel is echter duidelijk vanuit het perspectief van vandaag. Analoge verbindingen verzenden over het algemeen alleen stereogeluid. Moderne surround formaten en lossless meerkanaals formaten zijn daarom niet mogelijk. Bovendien zijn analoge signalen gevoelig voor interferentie en kwaliteitsverlies. Toch zijn deze verbindingen vandaag de dag nog steeds gerechtvaardigd. En als er echt geen digitaal alternatief beschikbaar is - zoals bij een geërfde AV-versterker - levert een analoge kabel vaak zelfs beter geluid dan de geïntegreerde luidsprekers op veel televisies.
Bluetooth: het draadloze gemak
Bluetooth is nu een van de meest vanzelfsprekende technologieën in ons dagelijks leven. Koptelefoons, smartphones, speakers en smartwatches communiceren al lang draadloos met elkaar. Het is dus geen wonder dat televisies en soundbars ook vaak Bluetooth ondersteunen. De technologie werd eind jaren 90 ontwikkeld en had oorspronkelijk maar één doel: kabels vervangen. Dit is precies wat Bluetooth vandaag de dag zo aantrekkelijk maakt. De installatie is meestal binnen een paar seconden voltooid, er zijn geen extra kabels nodig en de soundbar kan flexibel in de kamer worden geplaatst.
Dit gemak heeft echter wel een prijs. Bluetooth comprimeert audiosignalen en is daarom niet ontworpen voor maximale geluidskwaliteit. Hoewel er moderne codecs bestaan zoals aptX HD of LDAC, die aanzienlijk betere resultaten leveren, zijn veel televisies nog steeds beperkt tot basiscodecs zoals SBC. Er is nog een ander probleem: latentie. Als het geluid met een vertraging wordt verzonden, kunnen beeld en geluid uit elkaar lopen. Dit is nauwelijks merkbaar bij een podcast. Maar bij een WK-finale valt het des te meer op als de commentator «Goal!» roept nog voordat de bal in het net ligt.
WLAN en netwerkaudio
De nieuwste ontwikkeling op het gebied van audiotransmissie is het overstappen van directe verbindingen naar het thuisnetwerk. Moderne soundbars van fabrikanten als Sonos, Bose, Samsung of LG hebben vaak Wi-Fi-functies en kunnen muziek rechtstreeks van het netwerk ontvangen. Het grote voordeel: muziek kan gemakkelijk worden gestreamd vanaf smartphones, tablets of computers zonder dat er een enkele audiokabel nodig is.
Maar voor televisiegeluid is dit nog niet ingeburgerd. De reden: synchronisatie tussen beeld en geluid. Zelfs minimale vertragingen kunnen storend zijn. Daarom vertrouwen de meeste fabrikanten nog steeds op HDMI eARC voor de verbinding tussen TV en soundbar, terwijl Wi-Fi vooral wordt gebruikt voor muziekstreaming en multiroom systemen. Dit maakt netwerkaudio een aanvulling, maar zelden een volledige vervanging voor een bekabelde tv-verbinding.
Conclusie: Welke verbinding moet je kiezen?
Het kiezen van de juiste aansluiting hangt uiteindelijk vooral af van de leeftijd van je apparaten. Als zowel de tv als de soundbar eARC ondersteunen, wat tegenwoordig zelfs bij hele goedkope tv's het geval is, hoef je geen twee keer na te denken. Geen enkele andere aansluiting biedt momenteel een vergelijkbare combinatie van geluidskwaliteit, gemak en toekomstbestendigheid. Alle moderne audioformaten worden ondersteund, de bediening is eenvoudig via de afstandsbediening van de tv en zelfs veeleisende audiotracks bereiken de soundbar zonder verlies.
Maar zelfs als je geen HDMI eARC-aansluiting hebt, hoef je niet te wanhopen. ARC blijft een uitstekende oplossing voor dagelijks gebruik en is perfect geschikt voor de meeste toepassingen.
Als de HDMI retourkanaalfunctie volledig ontbreekt, is de optische aansluiting nog steeds het meest verstandige alternatief. Hoewel je het zonder sommige moderne audioformaten moet doen, is de bandbreedte ruim voldoende voor meerkanaals geluid en betrouwbare weergave. Bluetooth daarentegen scoort vooral met minder kabelwarboel - maar is een basisoplossing. Je moet bepaalde compromissen accepteren op het gebied van geluidskwaliteit, stabiliteit en latentie. En analoge aansluitingen zijn tegenwoordig vooral een noodoplossing voor oudere apparaten.
Sinds ik ontdekt heb hoe ik beide telefoonkanalen op de ISDN kaart kan activeren voor meer bandbreedte, ben ik aan het knutselen met digitale netwerken. Ik knutsel al met analoge netwerken sinds ik kan praten. Winterthur door keuze met een rood-blauw hart. En koffie - voor, na, tussendoor en tijdens.
Praktische oplossingen voor alledaagse vragen over technologie, huishoudelijke trucjes en nog veel meer.
Alles tonen
