Hoog in de lucht: het bordspel ‘Alto’ van Helvetiq
30/6/2026
Vertaling: machinaal vertaald
Foto's: Stephan Lamprecht
Zestien tegeltjes, een paar houten schijfjes, twee spelers: als je het kleine vierkante doosje voor het eerst ziet, verwacht je een vrij eenvoudig tijdverdrijf. Maar er zit hier meer in dan de verpakking doet vermoeden.
«’s Alto» wordt geleverd in een mooi vormgegeven doosje. Met een zijlengte van ruim tien centimeter en een gewicht van 140 gram past het spel in elke tas. Echt een reisspel dus. Ik ben verrast door de 18 houten speelschijven. Voor een prijs van zo’n 16 euro had ik eerder plastic verwacht.
«Alto» doet me qua basisidee een beetje denken aan de klassieker «Mühle». De spelers proberen elkaar door tactische zetten van hun speelstukken te hinderen en tegelijkertijd zo hoog mogelijke stapels te vormen.
Eenvoudige spelregels
De regels heb je binnen een paar minuten onder de knie. De zestien schijfjes (met bedrukte voor- en achterkant) moet je in een raster van vier bij vier leggen. Eerst ligt de lichte kant boven.
De twee spelers kiezen elk een kleur en plaatsen om de beurt hun houten schijfjes in de uitsparingen van de tegels. Er blijft één schijfje over voor de zekerheid, zodat jullie aan het eind je kleur nog weten.
De jongste mag altijd beginnen. De afdruk op de tegels bepaalt in welke richting ik met een schijfje een zet mag doen. Diagonaal, orthogonaal, in elke gewenste richting.
Bij het zetten ben je niet gebonden aan «je» kleur. Je mag ook de schijfjes van je tegenstander verplaatsen. Zo ontstaan er stapels en dat is ook de bedoeling van het spel. Want afhankelijk van de positie van een schijfje in de stapel, krijg je punten. Soms mag ik ook een stapel in zijn geheel verplaatsen.
Zodra ik met een schijfje een tegeltje achterlaat, moet ik het naar de zwarte kant omdraaien. De volgende keer dat het wordt gebruikt, verdwijnt het van het speelveld.
Het spel is afgelopen als er geen geldige zetten meer mogelijk zijn. Daarna volgt de puntentelling. De hoogte telt: je schijfjes die hoger in de stapels liggen, leveren meer punten op. Als een van je schijfjes op het zesde niveau ligt, krijg je daar zes punten voor.
Het leuke aan «Alto» is dat je het spelprincipe eigenlijk vanzelf doorhebt. De uitleg is duidelijk en na een paar zetten heb je het spel onder de knie. Omdat de regels zo simpel zijn, is «Alto» ook geschikt voor jongere kinderen.
De mogelijkheden worden beperkter naarmate het speelveld kleiner wordt
Door de simpele regels was ik bang dat het snel saai zou worden. Maar «Alto» biedt verbazingwekkend veel diepgang. Er werken namelijk twee mechanismen samen.
Omdat de tegels na een zet van kleur veranderen, is het onmogelijk om zetten en routes ver van tevoren te plannen. De toegestane zetten verschillen namelijk aan beide kanten van het tegeltje. Je hebt nog maar net een route bedacht om een zo hoog mogelijke stapel te bereiken, of je tegenstander doet een zet en het tegeltje verandert de route.
En het speelveld wordt in de loop van de tijd steeds kleiner. Elke keer dat een tegeltje voor de tweede keer wordt gebruikt, verdwijnt het van het speelveld. Het 4×4-raster wordt kleiner, de speelruimte krapper, de beslissingen des te dringender. Wat halverwege het spel nog ruim aanvoelde, wordt tegen het einde een knelpunt.
Precies hierin zit voor mij de bijzondere aantrekkingskracht van «Alto»: het is geen puur strategiespel dat je helemaal kunt berekenen. De wisselende toestanden van de tegels plus de overwegingen van je tegenstander zorgen voor verrassingsmomenten.
Strategie ontmoet toeval: een eerlijk compromis
«Alto» heeft een middenweg gekozen tussen strategie en puur geluk. Als je van complexe strategiespellen zoals schaken houdt, zou je «Alto» wel eens te simpel kunnen vinden. Want bij «Alto» kun je de zetten nu eenmaal niet echt controleren en plannen.
En een spelletje is ook veel sneller afgelopen dan bij schaken. Mijn potjes duurden gemiddeld zo’n 15 minuten. Dat is, zeker als je met kinderen speelt, niet te lang. En ook het vooruitdenken en plannen van je eigen zetten zou (school)kinderen niet moeten overbelasten.
Twee spelers, een kwartier, een duidelijk doel.
Conclusie
Klein, slim, vermakelijk
«Alto» is geen spel dat de wereld opnieuw uitvindt. Het is snel opgezet, houdt je met zijn verrassingsmomenten geboeid en biedt 15 tot 20 minuten speelplezier. Het krimpende speelveld, de veranderende tegels en het stapelprincipe vullen elkaar aan tot een harmonieus geheel.
Een spel voor twee personen voor tussendoor, dat toch wat denkwerk vereist.
Pro
- origineel, makkelijk te begrijpen spelconcept
- De speldiepte is ook geschikt voor kinderen
- Speelduur: een perfecte afwisseling tussendoor
- mooi uitgerust (houten speelstukken)
Omslagfoto: Stephan Lamprecht
Hamburger, boekenwurm, ijshockey fan. Vader en opa. Sleutelt voortdurend aan zijn slimme huis. Geïnteresseerd in DIY, outdoor, mode en cosmetica.
