Hoogvlieger: Bordspel "Alto" van Helvetiq
30/6/2026
Vertaling: machinaal vertaald
Foto's: Stephan Lamprecht
Zestien tegels, een paar houten schijven, twee spelers: op het eerste gezicht van het kleine vierkante doosje verwacht je een vrij simpele bezigheid. Maar er zit meer in dan de verpakking doet vermoeden.
In een mooi vormgegeven klein doosje komt «Alto» tevoorschijn. Met een zijlengte van ruim tien centimeter en een gewicht van 140 gram past het spel in elke tas. Een echt reisspel dus. Ik ben verrast door de 18 houten speelschijven. Voor de prijs van ongeveer 16 euro had ik eerder plastic verwacht.
«Alto» doet me qua basisidee een beetje denken aan de klassieker «Mühle». De spelers proberen elkaar te hinderen door tactische bewegingen van hun speelschijven en tegelijkertijd zo hoog mogelijke stapels te vormen.
Eenvoudige regels
De regels zijn binnen een paar minuten te begrijpen. De zestien tegels (met bedrukte voor- en achterkant) moet ik in een raster van vier bij vier leggen. Eerst ligt de lichte kant boven.
De twee spelers kiezen elk een kleur en plaatsen om beurten hun houten schijven in de uitsparingen van de tegels. Eén schijf blijft voor de zekerheid over, zodat de twee aan het einde hun kleur nog herinneren.
De jongste mag altijd beginnen. De opdruk op de tegels bepaalt in welke richting ik een zet mag doen met een schijf. Diagonaal, orthogonaal, in willekeurige richting.
Bij het trekken ben ik niet gebonden aan «mijn» kleur. Ik kan ook de schijven van mijn tegenstander verplaatsen. Zo ontstaan er stapels en dat is ook de bedoeling van het spel. Want afhankelijk van de positie van een schijf in de stapel, zijn er punten te verdienen. Soms mag ik ook een hele stapel verplaatsen.
Zodra ik met een schijf een tegel achterlaat, moet ik deze omdraaien naar de zwarte kant. De volgende keer dat deze wordt gebruikt, verdwijnt hij van het speelveld.
Het spel is afgelopen als er geen geldige zetten meer mogelijk zijn. Dan volgt de puntentelling. De hoogte wint: je schijven die hoger in de stapels zijn geplaatst, krijgen meer punten. Ligt een van je schijven op het zesde niveau, dan krijg je daar zes punten voor.
Het mooie aan «Alto» is dat het spelprincipe zich eigenlijk vanzelf ontvouwt. De instructies zijn duidelijk en na een paar zetten kom ik in het spel. Omdat de regels zo eenvoudig zijn, is «Alto» ook geschikt voor jongere kinderen.
De opties krimpen met het speelveld
Met de eenvoudige regels was ik bang dat het snel saai zou worden. «Alto» biedt echter een verrassende speldiepte. Er werken twee mechanismen samen.
Omdat de tegels na een zet van kleur veranderen, is het onmogelijk om zetten en paden lang van tevoren te plannen. Want de toegestane spelzetten verschillen aan beide zijden van de tegel. Nauwelijks heb je een pad bedacht om een zo hoog mogelijke stapel te bereiken, doet je tegenstander een zet en de tegel verandert de route.
En het speelveld wordt na verloop van tijd steeds kleiner. Elke keer dat een tegel voor de tweede keer wordt gebruikt, verlaat deze het speelveld. Het 4×4-raster wordt kleiner, de speelruimte smaller, de beslissingen des te dwingender. Wat in het midden van het spel nog ruim leek, wordt tegen het einde een knelpunt.
Precies hierin ligt voor mij de bijzondere aantrekkingskracht van «Alto»: het is geen puur strategiespel dat volledig te berekenen is. De wisselende toestanden van de tegels plus de overwegingen van je tegenstander zorgen voor verrassingsmomenten.
Strategie ontmoet toeval: een eerlijk compromis
«Alto» heeft een middenweg gekozen tussen strategie en puur geluk. Als je van complexe strategiespellen zoals schaken houdt, zul je «Alto» waarschijnlijk te zwak vinden. Want je kunt de spelzetten bij «Alto» nu eenmaal niet echt controleren en plannen.
En een partij is ook veel sneller afgelopen dan schaken. Gemiddeld duurden mijn rondes ongeveer 15 minuten. Dat is, zeker als je met kinderen speelt, niet te lang. En ook het vooruitzien en plannen van de eigen zetten zal (school)kinderen niet overvragen.
Twee spelers, een kwartier, een duidelijk doel.
Conclusie
Klein, slim, vermakelijk
«Alto» is geen spel dat de wereld opnieuw uitvindt. Het is snel opgezet, houdt je met zijn verrassingsmomenten geboeid en biedt 15 tot 20 minuten speelplezier. Het krimpende speelveld, de veranderende tegels en het stapelprincipe vullen elkaar aan tot een harmonieus geheel.
Een spel voor twee personen voor tussendoor, dat toch wat denkwerk vereist.
Pro
- origineel, makkelijk te begrijpen spelconcept
- De speldiepte is ook geschikt voor kinderen
- Speelduur: een perfecte afwisseling tussendoor
- mooi uitgerust (houten speelstukken)
Omslagfoto: Stephan Lamprecht
Hamburger, boekenwurm, ijshockey fan. Vader en opa. Sleutelt voortdurend aan zijn slimme huis. Geïnteresseerd in DIY, outdoor, mode en cosmetica.
