AI-bedrijven dringen de beurs op – en jij doet mee
Drie nieuwe techgiganten halen geld op via de beurs. Omdat indexaanbieders zoals Nasdaq en MSCI hun regels aanpassen, komen die risicovolle AI-aandelen in bijna elke portefeuille terecht. Hoe erg is dat?
SpaceX, Anthropic en OpenAI bereiden hun beursgang voor. Alle drie hebben ze enorme bedragen nodig voor datacenters, chips en personeel. Wie als eerste de openbare markt aanboort, verschaft zichzelf een voorsprong bij de toegang tot kapitaal – en daarmee meer rekenkracht dan de concurrentie.
De beursintroducties (IPO's) worden drie van de grootste ooit. Het opvallende hieraan is: normaal gesproken zouden de bedrijven, ondanks hun omvang, nog niet worden opgenomen in aandelenindexen zoals de Nasdaq 100, MSCI World en FTSE All World. Maar de aanbieders veranderen halsoverkop hun regels, zodat de AI-bedrijven al na een paar dagen in de portefeuille van talloze beleggers terechtkomen. Dat is ethisch gezien twijfelachtig, maar paniek is hier niet op zijn plaats.
SpaceX: grote dromen, grote verliezen
Het ruimtevaart- en AI-bedrijf van Elon Musk wordt vanaf 12 juni op de beurs verhandeld. Het bedrijf schrijft tot op heden diepe rode cijfers. In totaal bedroeg het verlies vorig jaar 4,9 miljard dollar, bij een omzet van 18,7 miljard. Alleen dochteronderneming Starlink is winstgevend, met een razendsnel groeiende jaarwinst van momenteel 4,4 miljard dollar. In februari 2026 fuseerde Musk SpaceX bovendien met zijn AI-bedrijf xAI. Dat verbrandde in 2025 6,4 miljard dollar. Een einde aan de verliezen is niet in zicht, want de geplande investeringen in nieuwe infrastructuur zijn gigantisch.
Bron: SpaceX
Met andere woorden: wie een SpaceX-aandeel koopt, krijgt een financiële raket in de vorm van Starlink – waaraan Elon Musk echter de twee onstabiele brandstoftanks SpaceX en xAI heeft vastgebonden. Om ervoor te zorgen dat de gok in zijn geheel lukt, moeten de ruimtevaart- of AI-visies van Musk uitkomen. Het liefst gecombineerd in de vorm van datacenters in een baan om de aarde.
SpaceX wil ruim vier procent van het bedrijf als nieuwe aandelen openbaar aanbieden – en daarmee 75 miljard dollar ophalen. Musk streeft naar een totale waardering van 1,77 biljoen dollar, wat neerkomt op een koers-omzetverhouding (P/S-ratio) van bijna 95. Ter vergelijking: de P/S-ratio van het zeer winstgevende Nvidia ligt rond de 22, wat ook al veel is.
De «Free Float»-aandeel – het percentage vrij verhandelbare aandelen – valt daarmee in het begin extreem laag uit. De overige 96 procent van het bedrijf blijft in handen van particuliere investeerders. Met op de eerste plaats Elon Musk, die meer dan 40 procent in handen heeft. Als zijn plan slaagt, wordt hij met de beursgang van SpaceX op papier de eerste biljonair ter wereld. Musk heeft toegezegd zijn aandelen minstens een jaar na de beursgang aan te houden. Andere investeerders krijgen waarschijnlijk een lock-up-periode van 90 tot 180 dagen.
Anthropic: groei dankzij zakelijke klanten
Het bedrijf achter de chatbot Claude gaat naar verwachting als eerste pure AI-gigant naar de beurs. Anthropic heeft bij de Amerikaanse toezichthouder SEC het daarvoor benodigde S-1-formulier ingediend. Al in het najaar van 2026 zou het aandeel op de beurs verhandeld kunnen worden. Tijdens zijn laatste financieringsronde in mei 2026 heeft het bedrijf 65 miljard dollar opgehaald. Daarmee steeg de totale waardering naar ongeveer 965 miljard dollar – voor het eerst meer dan de waarde van OpenAI.
De huidige omzet zou naar schatting rond de 47 miljard dollar per jaar liggen. Een veelvoud van vorig jaar, maar nog steeds een fractie van de laatste cijfers van gevestigde softwaregiganten (zie grafiek hieronder). De belangrijkste groeifactoren zijn vooral zakelijke klanten en de programmeerassistent Claude Code. Ondanks alle hype is het bedrijfsmodel riskant. Exacte cijfers zijn nog niet openbaar, maar onder de streep lijkt Anthropic hoge verliezen te lijden. Vooral vanwege dure servers en hoogbetaald personeel.
Bron: Anthropic
Daarnaast zijn er politieke en regelgevende onzekerheden: De Amerikaanse regering heeft het bedrijf uitgesloten van bepaalde overheidsopdrachten, omdat het zich verzet tegen grootschalig militair gebruik van zijn modellen. Dat zou miljarden aan omzet kunnen kosten en schrikt delen van de markt af. Andere analisten zien deze houding daarentegen als een pluspunt, omdat het het imago verbetert.
Hoeveel kapitaal Anthropic op de beurs wil ophalen, is nog onduidelijk. Schattingen gaan uit van zo'n 60 miljard dollar. Bij een waardering van bijna een biljoen zou dat in het begin neerkomen op een verhandelbaar free float-aandeel van zes procent. Dat zou iets hoger zijn dan bij SpaceX, maar nog steeds aanzienlijk minder dan bij eerdere tech-beursintroducties, waarbij meestal tussen de 15 en 25 procent van het bedrijf openbaar werd gemaakt.
OpenAI: Zijn chatbots winstgevend voor het grote publiek?
De «Original Gangster» van de chatbot-hype werd bij de laatste financieringsronde in maart 2026 gewaardeerd op 852 miljard dollar. Waarschijnlijk dient ook OpenAI binnenkort zijn beursgangplannen in bij de SEC. Want ook het bedrijf rond Sam Altman lijkt de particuliere kapitaalmarkt langzaam te hebben uitgeput, maar heeft geld nodig voor nieuwe servers. Nadat een rechtbank de rechtszaak van Elon Musk over de omvorming tot een winstgericht bedrijf heeft afgewezen, ligt de weg naar de beurs vrij.
Net als Anthropic maakt OpenAI tot nu toe geen exacte bedrijfscijfers bekend. Hier zullen de verliezen waarschijnlijk nog groter zijn. Want Altman richt zich met ChatGPT eerder op het grote publiek dan op kapitaalkrachtige zakelijke klanten. De jaarlijkse omzet bedroeg in 2025 ongeveer 20 miljard dollar, dus minder dan de helft van de omzet van Anthropic. Zoals bij alle AI-bedrijven is het bovendien onduidelijk hoe winstgevend de handel in LLM's op de lange termijn zal zijn. Want de concurrentie is groot, ook in de vorm van goedkope Open-Weight-modellen uit China.
Volgens «Reuters» plant OpenAI zijn beursgang met een totale waardering van een biljoen dollar. Volgens schattingen wil het bedrijf zo'n 60 miljard ophalen op de open markt. Dat zou neerkomen op hetzelfde free float-aandeel van zes procent dat ook bij Anthropic wordt verwacht.
We investeren allemaal met
Met hun waarderingen van biljoenen behoren SpaceX, Anthropic en OpenAI tot de financieel grootste bedrijven ter wereld. Daarmee zijn ze kandidaten voor kapitaalgewogen aandelenindexen zoals de Nasdaq 100, S&P 500 of MSCI World. Tot nu toe golden er echter bepaalde regels en termijnen waaraan een bedrijf moest voldoen voordat het daar werd opgenomen. Voor de Nasdaq 100 onder andere:
- Het bedrijf moet minstens drie maanden op de beurs staan.
- Het free float-aandeel moet minstens tien procent bedragen
Geen van de drie AI-concerns voldoet aan deze criteria. Toch zullen ze naar verwachting binnen 15 dagen in de Nasdaq 100 terechtkomen. In de MSCI World na tien dagen en in de FTSE All World na vijf dagen.
Waarom? Omdat de indexaanbieders op korte termijn hun regels aanpassen. Officieel gaat het hen om een «betere weergave van de markt». De oude regels zouden niet meer passen bij de huidige realiteit, waarin zelfs gigantische bedrijven langer privé blijven. Alleen S&P Dow Jones houdt vast aan zijn regels, volgens welke nieuwe bedrijven pas na twaalf maanden in de S&P 500 worden toegelaten – en alleen als ze winstgevend zijn.
De onofficiële redenen zijn winstbejag en FOMO. De Nasdaq 100 was de eerste dominosteen die viel. Nasdaq is niet alleen een indexaanbieder, maar ook een beurs. Beursintroducties met zulke hoge volumes zijn voor de handelsplaats een miljardenbusiness. Volgens berichten dreigde Elon Musk SpaceX niet op de Nasdaq te noteren, maar op de New York Stock Exchange (NYSE), als het aandeel niet razendsnel in de Nasdaq 100 terecht zou komen. MSCI en FTSE volgden. Uit angst dat hun indexen anders verouderd zouden lijken en marktaandeel zouden verliezen.
Elke Zwitser zal indirect in drie zeer risicovolle AI-bedrijven investeren.
Het gevolg: veel ETF's die een grote index volgen, zullen aandelen van SpaceX, Anthropic en OpenAI moeten kopen. Zulke indexfondsen zitten in de portefeuilles van de meeste particuliere beleggers, pensioenfondsen of derde pijlers met een aandelencomponent. Kortom, bijna elke Zwitser zal indirect in de drie risicovolle AI-bedrijven beleggen.
Wie er echt van de beursintroducties profiteert
Omdat ETF-beleggers als het ware gedwongen worden om te kopen, drijft dat de koersen omhoog. Waarschijnlijk niet pas wanneer de indices de bedrijven definitief opnemen – maar al eerder, omdat deze toekomstige vraag onmiddellijk in de koersen wordt verdisconteerd. SpaceX, Anthropic en OpenAI zullen daarom waarschijnlijk vanaf de eerste dag tegen hoge prijzen worden verhandeld. En precies tegen deze prijzen komen ze uiteindelijk ook in de portefeuille van je pensioenfonds terecht.
Bron: Shutterstock
Oprichters, medewerkers en particuliere investeerders die al vóór de beursgang aandelen bezitten, hebben deze meestal veel goedkoper gekocht. Na de lock-up-periode kunnen ze hun aandelen tegen de huidige marktprijzen op de beurs verkopen en flinke winsten realiseren. Het geld daarvoor komt van het grote publiek, dat de extra aandelen opkoopt. Hoe meer insiders hun aandelen verkopen, hoe hoger het free float-aandeel wordt. Als de vraag niet evenredig meegroeit, dalen de koersen.
De beursintroducties zijn een vermogensoverdracht van de middenklasse naar de tech-elite in Silicon Valley.
In het optimistische scenario worden de AI-bedrijven op de lange termijn zo winstgevend dat de koersen ondanks de verkopen door insiders stijgen. Anders zitten we allemaal met duur gekochte aandelen van SpaceX, Anthropic en OpenAI, die plotseling minder waard zijn. Of om het in Reddit-jargon te zeggen: de insiders cashen uit, de retailbeleggers zijn de bagholders. Een vermogensoverdracht van de middenklasse naar de tech-elite in Silicon Valley. Dat is geen doemdenken, maar statistisch gezien het meest waarschijnlijke scenario: Gemiddeld zijn beursintroducties waardeloze investeringen. Want voor elke Google zijn er drie WeWorks.
Hoe problematisch is dat?
Voordat je nu in paniek je ETF's verkoopt of bezorgd je pensioenfonds belt: in absolute zin is het directe financiële risico voor de gemiddelde kleine belegger klein. Want de meeste aandelenindexen wegen bedrijven niet op basis van hun totale marktkapitalisatie – maar op basis van het free float-kapitaal (je weet wel: het deel van het aandelenkapitaal dat daadwerkelijk op openbare beurzen beschikbaar is).
Dit onderscheid is essentieel. Nvidia is bijvoorbeeld met maar liefst 5,5 procent vertegenwoordigd in de MSCI World. Als je 100.000 frank in een bijbehorende ETF steekt, koop je dus voor 5500 frank aan Nvidia-aandelen. Want de chipfabrikant is niet alleen extreem veel waard (5,4 biljoen dollar), maar wordt ook bijna volledig op de beurs verhandeld (96 procent of 5,2 biljoen dollar free float).
Het geschatte initiële free float-kapitaal van SpaceX, Anthropic en OpenAI bedraagt samen slechts 195 miljard dollar – een fractie van dat van Nvidia en ook minder dan dat van Roche, het meest waardevolle Zwitserse bedrijf. De weging in de meeste aandelenindexen zou dan ook navenant laag uitvallen:
- S&P 500: 0 procent (geen opname in de index)
- MSCI World: 0,2 procent
- FTSE All World: 0,2 procent
Een speciaal geval is de Nasdaq 100. Deze index omvat van nature minder bedrijven en vertegenwoordigt daarom minder marktkapitalisatie. Daardoor hebben de afzonderlijke aandelen een hoger gewicht. Bovendien past de aanbieder niet alleen zijn toelatingsregels aan, maar verdrievoudigt hij ook meteen de weging voor «mega-IPO's» met een laag free float-aandeel (lees: SpaceX, Anthropic en OpenAI). Per saldo zouden de drie AI-bedrijven dus vanaf het begin tot wel 4 procent van de index kunnen uitmaken. Wie in een dergelijke ETF belegt, moet zich hiervan bewust zijn.
Het pragmatische antwoord op de vraag wat je moet doen, is voor de meeste mensen: niets.
Als jij of je pensioenfonds daarentegen 100.000 frank belegt in breed gespreide wereld-ETF's, gaat daar waarschijnlijk maar zo'n 200 frank naar de nieuwe AI-giganten. Dat aandeel kan in de loop van de tijd stijgen, mochten de concerns groeien of hun free float vergroten. Maar dat ligt in de aard van dergelijke indexfondsen. Het pragmatische antwoord op de vraag wat je nu dan moet doen, luidt daarom voor de meeste mensen: niets.
Disclaimer: De auteur houdt als particulier de Vanguard Total World Stock ETF aan, die de FTSE Global All Cap Index volgt. Deze is als een van de eerste betrokken bij de drie beursintroducties.
Mijn vingerafdruk verandert vaak zo drastisch dat mijn MacBook hem niet meer herkent. De reden? Als ik me niet vastklamp aan een beeldscherm of camera, dan klamp ik me waarschijnlijk aan mijn vingertoppen vast aan een rotswand.
Interessante feiten uit de wereld van producten, een kijkje achter de schermen van fabrikanten en portretten van interessante mensen.
Alles tonen
