
Hoe mijn e-mailgebruik in 30 jaar is veranderd
Dertig jaar geleden verstuurde ik mijn eerste e-mail. Ja, ik blijf 'het mail' schrijven en niet 'de mail', zodat er tenminste iets is dat hetzelfde blijft. Want verder is in al die jaren alles veranderd.
E-mail bestaat al langer dan het internet. De oorsprong gaat terug tot 1971, toen in de voorloper van het internet, «Arpanet», voor het eerst een bericht tussen twee computers werd verstuurd. De protocollen IMAP en SMTP, die vandaag de dag nog steeds worden gebruikt, stammen uit de jaren tachtig. De technologie is verbazingwekkend constant. Netscape, ICQ, Flash en MySpace kwamen en gingen, maar e-mail bleef.
Wat echter steeds is veranderd, is hoe en waarvoor we e-mail gebruiken. Na 30 jaar elektronische post blik ik terug op deze veranderingen.
Jaren negentig: brieven aan vrienden
Toen ik in 1996 mijn eerste e-mail schreef, hadden noch ik, noch de ontvanger een eigen e-mailadres. In «Musik Hug», een muziekwinkel met een grote selectie cd's, kon je «dat internet» uitproberen. Ik opende het e-mailprogramma en schreef een vriend in Siena – of technisch gezien zijn huisgenoot, van wie het e-mailadres was. Daarna moest ik een tweede mail erachteraan sturen, omdat ik me realiseerde dat ik moest vermelden wie er überhaupt schreef. Mijn vriend las de mail echter pas nadat ik hem aan de telefoon had uitgelegd dat de berichten met de afzender «Musik Hug» van mij afkomstig waren.
Niet veel later had ik een eigen e-mailadres. In het begin gebruikte ik e-mails vooral als vervanging voor brieven en ansichtkaarten. Het was minder omslachtig, sneller en gratis. Bijna elke mail in mijn inbox was afkomstig van een vriend of vriendin. Dienovereenkomstig was ik elke keer blij als een voortgangsbalk het downloaden van nieuwe mails aangaf.
Een belangrijk verschil met de gewone post was dat ik dezelfde mail naar meerdere personen kon sturen. Klassieke spam bestond, als ik me goed herinner, in het begin niet. Wel waren er die domme kettingbrieven: stuur deze mail naar tien mensen die je kent, anders gebeurt er een ongeluk.
Dat e-mail en het internet in het algemeen onze privacy zouden bedreigen, vermoedde ik niet. Ik ervoer het tegenovergestelde: het internet kwam op mij veel anoniemer over dan al het andere. Niet weinigen gaven als afzender een valse of onvolledige naam op. Dat was destijds nieuw en spannend genoeg voor een avondvullende Hollywoodfilm. Het hele plot van «You've Got Mail» uit 1998 was gebaseerd op het feit dat e-mailafzenders anoniem konden zijn.
Jaren nul: zakelijke stress
In het daaropvolgende decennium explodeerde het e-mailgebruik. Een groot deel daarvan was spam: Viagra-pillen, sokkenabonnementen, loterijwinsten, Nigeriaanse prinsen en Oekraïense blondines met modellenmaten die wanhopig zijn omdat ze maar geen man kunnen vinden. Fun fact: spam duidde oorspronkelijk op ingeblikt vlees. Door de sketch van Monty Python werd spam echter ook synoniem voor iets ongewensts dat in grote hoeveelheden aanwezig was. Deze spam irriteerde me zelden. Veel was grappig, het meeste werd direct weggefilterd of was binnen een fractie van een seconde verwijderd.
Toch kon dit communicatiemiddel me uitputten. Voor mij veranderde elektronische post in de jaren nul van een prettige privézaak in een stressvolle zakelijke aangelegenheid. Dat had niet alleen te maken met de ontwikkeling van e-mail in het algemeen, maar ook met mijn persoonlijke situatie: vanaf het midden van de jaren nul was ik geen student meer, maar IT-journalist.
Omdat ik over producten schreef en een zeker bereik had, werd ik overspoeld met persberichten, correcties op persberichten, samenwerkingsverzoeken, nieuwsbrieven, feedback, input, betweterij en vreemde verzoeken. Een lezer vroeg me bijvoorbeeld om hem alle dagelijkse nieuwsbrieven van de afgelopen vijf jaar opnieuw te sturen, omdat hij zijn archief was kwijtgeraakt en dat nodig had om alles uit te printen en in te mappen. Het was het type mens dat aan het einde van elke regel op «Return» drukt, omdat men dat bij de typemachine ook altijd zo deed.
Maar veel erger waren de marketingmails. Er was zeker nieuws waarover ik geïnformeerd wilde worden. Het probleem: zodra ik op een mailinglijst stond, stond ik ook op elke andere. Zonder thematische samenhang en zonder mijn toestemming, wat destijds al illegaal was. Of het nu ging om shampoo tegen haaruitval, flexodruk of magnetohydrodynamische plasmanatuurkunde: ik werd uit elke branche op de hoogte gehouden van de nieuwste trends marketingonzin. Sommige mails waren tenminste gemakkelijk uit te filteren, omdat ze met een hoge prioriteit werden verzonden.
Jaren tien: ik word op de hoogte gehouden van meldingen
De richting bleef in het volgende decennium hetzelfde: meer rommel, minder persoonlijks. Volautomatisch gegenereerde e-mails werden talrijker en vormden op een gegeven moment de meerderheid van de berichten. Socialmediaplatforms hadden hier een groot aandeel in: Facebook liet me maar al te graag weten dat ik een melding had ontvangen – natuurlijk zonder me de inhoud ervan te tonen. Uiteindelijk is het de bedoeling dat ik het platform bezoek. Jira stuurde voor elke wijziging in een ticket een aparte mail. Gecombineerd met licht neurotische medewerkers die bij hun collega's kommafouten in tickets corrigeerden, kwamen er soms wel 70 Jira-mails op één dag binnen.

Bron: David Lee
Natuurlijk kunnen dergelijke meldingen worden uitgeschakeld. Maar dan loop je het risico bepaalde dingen te missen. De optimale instellingen hiervoor vinden is niet altijd eenvoudig.
Voor mij was in dit decennium nog iets anders nieuw: e-mailversleuteling. In 2013 maakten de onthullingen van Snowden me bewust van gegevensbescherming en werd me duidelijk hoe zorgeloos ik daar in het verleden mee omging. Dat e-mails onversleuteld op servers rondslingeren, stoorde me plotseling erg. Ik installeerde GnuPG en maakte een sleutelpaar aan. Daarmee heb ik maximaal twee versleutelde e-mails verstuurd. Want ook de tegenpartij moet de versleutelingstechnologie gebruiken, anders werkt het niet. Zo is tegenwoordig elke emoji die via WhatsApp wordt verstuurd beter beschermd tegen pottenkijkers dan de vele vertrouwelijke informatie die dagelijks per mail wordt verstuurd.
Jaren twintig: onverschilligheid is normaal
Tot op de dag van vandaag dient de inbox als centraal verzamelpunt voor meldingen van de meest uiteenlopende platforms. En de versleuteling heeft zich nog steeds niet kunnen vestigen. Artsen bieden me de mogelijkheid om direct per mail met hen te communiceren, wat eigenlijk heel praktisch zou zijn. Maar dat gebeurt ofwel onversleuteld of via de HIN-oplossing. Toen ik dat in 2025 gebruikte, werd me uitgelegd dat het alleen in Microsoft Edge werkte. Bovendien kon ik versleutelde mails alleen versturen als antwoord op een reeds ontvangen mail.
In vergelijking met het vorige decennium valt me vooral één ding op: ik ben grotendeels gestopt met het handmatig beheren van mijn mails. Vroeger investeerde ik veel tijd in het sorteren, verwijderen en afwerken. Vandaag de dag is mijn inbox een ongecontroleerd woekerende jungle.
Dat komt niet alleen doordat ik met meer onnodige mails word gebombardeerd dan ooit. Doorslaggevend is iets verheugends: anders dan vroeger leidt het niet meer tot ernstige problemen als ik geen orde houd.
Dat heeft twee technische redenen. Ten eerste: de zoek- en sorteerfunctie van Outlook is snel. Wie de slechte oude tijden nog kent, weet dat dit niet vanzelfsprekend is. Daardoor heb ik geen complexe mappenstructuur meer nodig om iets te vinden. Ten tweede: ik hoef me niet meer constant zorgen te maken over de opslagruimte. Oude mails worden automatisch gearchiveerd in een iets langzamer, maar goedkoper gedeelte, maar zijn nog steeds terug te vinden.

Bron: David Lee
De afgelopen jaren heb ik steeds weer gelezen en gehoord over een vermeende revival van de nieuwsbrief. Op het eerste gezicht leek me dat nogal absurd. Maar: in een tijdperk waarin ondoorzichtige algoritmen me de volledige controle ontnemen over wat ik op sociale media zie, wordt zoiets ouderwets als een nieuwsbrief plotseling weer aantrekkelijk. Ik kan daarmee beter sturen wat ik wil lezen.
Toch gebruik ik nieuwsbrieven niet vaker dan vroeger. Ik vermoed dat de revival in essentie tot één fenomeen kan worden teruggebracht: Substack. Op Substack kun je nieuwsbrieven van auteurs abonneren, ook betaalde. Maar met al zijn extra functies is Substack in principe ook een socialmediaplatform dat graag geautomatiseerde mails verstuurt.
Een privémail schrijf ik nog één keer per maand. En ook dat alleen nog maar om een traditie van vroeger in stand te houden. Dat is wel een beetje jammer. Maar voor organisatorische zaken volstaat een instant messenger – en ingewikkelder dingen bespreek ik sowieso liever mondeling.
Mijn belangstelling voor computers en schrijven leidde me relatief vroeg (2000) naar de technische journalistiek. Ik ben geïnteresseerd in hoe je technologie kunt gebruiken zonder gebruikt te worden. In mijn vrije tijd maak ik graag muziek waarbij ik mijn gemiddelde talent compenseer met een enorme passie.
Interessante feiten uit de wereld van producten, een kijkje achter de schermen van fabrikanten en portretten van interessante mensen.
Alles tonen











