Gids
Vergeet konijnen! Waarom deze knaagdieren misschien wel de beste huisdieren zijn
van Martin Jungfer
Perfecte huisdieren? De rattenstaart van het ratten houden
23/1/2026
Vertaling: machinaal vertaald
Foto's: Michael Restin
We hebben bijna vier jaar lang gekleurde ratten gehad. De dieren leren kinderen niet alleen hoe ze snel moeten leven, liefhebben en sterven. Als je er een paar in huis wilt halen, moet je met een paar dingen rekening houden. Een ervaringsverslag.
Toen Max, Moritz en Ben bij ons kwamen wonen, zag ik eerst alleen maar een enorme witte metalen kooi met drie verdiepingen en rode deuren. Ik realiseerde me dat zelfs kleine dieren ruimte nodig hadden. Het was echter nog niet duidelijk hoeveel ruimte ratten in ons leven zouden innemen.
Ik kreeg mijn eerste vermoeden toen ik de blijdschap in de ogen van mijn toen negenjarige dochter zag, die voorzichtig een transportkist de flat in droeg en het deksel opende. Drie paar nieuwsgierige ogen gluurden naar buiten en veranderden de witgrijze bolletjes vacht met stompe neuzen in echte karakters. Kleurratten, in deze vachtkleur ook wel huskyratten genoemd.
Ratten worden beschouwd als een soort huisdiergeheim achter de alomtegenwoordige honden en katten. Als je je - zoals ons Hoofd Content Martin Jungfer onlangs of mijn vrouw destijds - verdiept in het thema huisdieren die geschikt zijn voor kinderen, worden ze door velen op de shortlist gezet. Knaagdieren zijn speels, sociaal, brutaal - en vooral geen vluchtdieren zoals cavia's, hamsters of konijnen. Ze zoeken contact, maar hebben ook behoefte aan stimulatie en langere perioden van rust.
Omdat Martin in zijn artikel naar zijn ervaringen had gevraagd (en ook een aantal, soms verontruste, reacties had ontvangen), wilde ik jullie wat vertellen over het leven met dieren. Want het is allesbehalve gemakkelijk. De tijd met ratten is kort en intens. Hun levensverwachting is anderhalf tot drie jaar, waarin veel mooie en moeilijke dingen gebeuren - zelfs als je er alles aan doet om ze een goed leven te geven.
Het leven
Max, Moritz en Ben kwamen niet als baby naar ons toe, maar al volgroeid, omdat ze op zoek waren naar een nieuw thuis. We dachten dat we goed voorbereid waren. De gids voor het optimaal houden van ratten van de rattenvriendenclub helpt je om je voor te bereiden op een roedel en alle verantwoordelijkheid die daarbij komt kijken: Is er ruimte voor een diervriendelijke kooi van de juiste grootte? Wie maakt hem regelmatig schoon? Is er genoeg tijd in het dagelijks leven om de nieuwsgierige knaagdieren voldoende beweging en stimulatie te bieden?
Kinderboeken
Rattenliebe - Dein praktischer Alltags-Planer für glückliche Fellnasen
Duits, Carla Oblasser, Caroline Oblasser, 2019
De gids beveelt de dieren alleen onder voorwaarden aan voor kinderen onder de 12 jaar, hoewel de verantwoordelijkheid sowieso bij de ouders ligt. De meeste kinderen willen babyratten, staat er - geen eenjarige ratten. Velen worden echter overweldigd door jonge dieren, die erg energiek zijn en intensieve verzorging nodig hebben. Als de jonge dieren geen nauw contact hebben, kunnen ze op hol slaan, bijten en agressief reageren.
Het plan was om de dieren en onszelf een kans te geven met de oudere dieren. Wat ook niet makkelijk was, want ze hebben hun eigenaardigheden en moeten wennen aan nieuwe verzorgers. Onze drie broers hadden elkaar, want ratten mogen niet alleen gehouden worden. En ze waren niet alleen geïnteresseerd in hun vertrouwde kooi, maar ook in hun nieuwe omgeving.
«Ik weet niet hoeveel ze daarvoor geaaid werden», zegt mijn dochter, die hun belangrijkste verzorger zou worden. Maar de eerste keer dat haar broer zijn hand in de kooi stak, beet Ben meteen naar beneden. Misschien zag hij het vingertje aan voor voedsel, misschien was hij gestrest door de verhuizing. In elk geval kreeg hij meteen respect en bleef hij de rest van zijn leven een kandidaat, af en toe snauwend. De eerste weken werden dan ook besteed aan het besnuffelen van elkaar. Er was een zekere verlegenheid, maar die nam af.
Terwijl de kinderen al lang in staat waren om de dieren uit elkaar te houden en hun kenmerken te herkennen, waren de nieuwe huisgenoten in het begin nog steeds vreemd voor mij. Net als de geur van urine. Leven met ratten ruikt niet altijd lekker en het is hard werken. Maar het is ook goed voor je. Dat realiseerde ik me elke ochtend en elke avond toen mijn dochter voor de dieren zorgde. En ik voelde het zelf toen ze later over mijn armen en schouders klommen, soms kriebelend, soms krabbend, tot aan mijn hoofd, waar ze rechtop gingen staan en nieuwsgierig snuffelden, alsof ze nooit hoog genoeg konden komen.
Spelen
Mijn dochter bouwde elke dag een brug voor de dieren: met haar benen in de deur van de kooi konden ze naar haar toe klimmen en het nieuwe belangrijkste speelkameraadje in haar «rattentrui» verkennen. Een leuk ritueel, want de dieren mochten zelf kiezen of ze op de sale in wilden gaan. In principe wilden de ratten iets beleven. Ze vonden het fijn om geknuffeld en geaaid te worden - hoe meer binding er was, hoe vaker.
Maar het kan ook zijn dat ze iets heel anders in gedachten hadden. Toen waren ze niet meer te stoppen en gingen ze op onderzoek uit. «Ik begon ze over dingen heen te laten springen of hun eten te laten verstoppen», herinnert mijn dochter zich. Eerst zaten ze in een vrijloopverblijf, toen overal in de kamer, en langzamerhand veroverden ze onder toezicht grote delen van de flat.
Ratten gaan graag op onderzoek uit, maar komen ook terug voor een lekkere meelworm. En soms was rust hun grootste geluk. Ze sliepen tot twaalf uur per dag, wat in principe goed paste in de dagelijkse routine van schoolkinderen, die pas laat in de middag thuiskomen. We probeerden op de signalen van de dieren te letten.
De dieren lieten ons zien waar ze zin in hadden. Soms kwamen ze aanrennen, andere keren lieten ze zich niet graag lokken en af en toe krulden ze zich gewoon op en legden hun kop onder hun lijf. Maar ze leerden ook ons dagelijks leven kennen. Na een tijdje wisten ze wanneer ze geaaid en gevoed moesten worden en wanneer ze met rust gelaten moesten worden. Deze routines waren goed voor iedereen.
Ik was onder de indruk van hoe consequent en liefdevol mijn dochter voor «haar» ratten zorgde. Het was alsof ze vanaf het begin wisten dat ze niet veel tijd samen zouden hebben. Want de dieren werden snel oud. Hun vacht werd grijzer, hun karakter stiller en hun geluiden verontrustender.
Doodgaan
Hoe meer dagen verstreken, hoe meer zorgen er ontstonden. Waren de dieren gezond? Ademden ze normaal of zwaar, vergezeld van ongewone geluiden? Waarom niesde Ben? Waren wij schuldig aan de neusuitvloeiing (porfyrine), waren de dieren gestrest of deden we iets anders verkeerd? De checklists van Rattenfreunde hielpen ons om de conditie van de dieren te beoordelen.
Ratten zijn gevoelig voor ziekten, wat kan leiden tot zelfverwijt. Mijn dochter had het soms moeilijk, bestudeerde boeken en websites, verzorgde de dieren en verzorgde ze zo goed als ze kon. Toen niets meer hielp, gingen we naar de dierenarts. Dat kostte tijd, geld en zenuwen. Vanaf dat moment werd de vreugde over de dieren vertroebeld doordat het voorgevoel van het naderende afscheid als een donkere wolk over het dagelijks leven hing.
En toen vertrok Ben.
Het zat er al een tijdje aan te komen. In het ziekenhuis gaven ze hem injecties en nog een paar weken. Wij gaven hem, het soms pittige alfadier, veel genegenheid en nog een paar traktaties. Drie maanden van een verwenprogramma voordat het moment kwam om afscheid te nemen.
Na de rouw bleven er twee oude broers over, Max en Moritz, en een nieuwe vraag: Wat als de volgende sterft? Ratten horen niet alleen te zijn, ze hebben contact met andere ratten nodig. Ze kregen Ben II en Jerry. Ze waren met z'n tweeën klein en toch zetten ze alles op z'n kop.
Liefde
De jonge ratten wurmden zich snel in onze harten. Mijn dochter liet ze langzaam wennen aan de oude meesters, die het nieuwe gezelschap niet erg vonden en al snel in een huis met meerdere generaties woonden. Max en Moritz hadden nog een paar goede maanden voordat we ook van hen afscheid moesten nemen en Speedy erbij kwam, die zijn naam eer aan deed.
De drie jongens gedijden goed en werden al snel absoluut tam. Ze hebben nooit gebeten. Als ze een vinger in hun pootjes namen, likten ze er nieuwsgierig aan. Ze knabbelden, scharrelden en knuffelden - elk met hun eigenaardigheden, die we al snel allemaal kenden. De zachtaardige Ben, de gezellige Jerry en de brutale Speedy - elk een merk op zich. Zeer geliefd en ook prettig gezelschap voor mij in het kantoor aan huis.
Toen ik de komkommer sneed, kregen ze het eerste stuk en trokken ze zich al knabbelend weer terug. Als ik alleen met ze was, keken ze ontspannen uit de kooi terwijl ze de dag wegdommelden in hun Spoetnik of tegen elkaar aankropen in hangmatten gemaakt van oude T-shirts. Om daarna natuurlijk weer wakker te worden. «Ze waren meestal rustiger met jou», zegt mijn dochter. «Bij mij dachten ze eerder: Gaan we nu spelen of wat?»
Omdat ze van klimmen hielden, verhuisden ze met z'n drieën naar een tweede kooi waar ze dat beter konden doen. Mijn dochter oefende verschillende trucjes met ze en later, toen ze ouder en rustiger waren, kon ze ze hypnotiseren door ze te aaien. Ik zal niet snel de drie langwerpige dieren op haar buik vergeten met hun ogen gesloten van genot. Er was zoveel vertrouwen en genegenheid dat elke scheiding moeilijk was.
Vechten
Mijn dochter heeft in deze periode nooit ten volle kunnen genieten van weekendjes weg en vakanties. Ze miste de dieren. Ze maakte zich ook zorgen of het wel goed met ze ging in hun vakantieopvang. Of ze niet alleen eten kregen, maar ook genoeg knuffels en beweging. Of ze ze in goede gezondheid terug zou zien. We hadden het geluk dat buren, familie en vrienden zich om de dieren bekommerden en meer voor ze deden dan verwacht kon worden. De meeste mensen bezwijken voor de charme van tamme ratten als ze eenmaal contact hebben gemaakt.
Dit was zelfs het geval met onze buurvrouw, die de pensioengerechtigde leeftijd had bereikt en echte karakterstudies uitvoerde door foto's, video's en kleine dagelijkse samenvattingen te sturen die mijn dochter door de periode van scheiding heen droegen. Desondanks besloot ze dat er na Ben, Jerry en Speedy geen kittens meer bij ons mochten komen. Het afscheid, de zorgen, de fases van scheiding wogen te zwaar - ook al was de tijd over het algemeen heel verrijkend.
Wat overblijft zijn talloze foto's en mooie herinneringen, waarachter de moeilijke tijden vervagen. Maar ze bestonden, en ze waren niet zeldzaam.
Als je erover denkt om ratten in huis te halen, moet je je hiervan bewust zijn: Deze kleine harige beestjes zijn geen makkelijke huisdieren, ze komen met een heleboel taken en soms moeilijke momenten. Maar het zijn geweldige, intelligente wezens die veel aandacht verdienen. Als je ze dit kunt geven, zullen ze ondanks hun al te korte leven een blijvende indruk achterlaten.
Michael Restin
Senior Editor
Michael.Restin@digitecgalaxus.chEenvoudige schrijver, vader van twee kinderen. Is graag in beweging, beweegt zich door het dagelijkse gezinsleven, jongleert met verschillende ballen en laat af en toe iets vallen. Een bal. Of een opmerking. Of allebei.
Achtergrond
Interessante feiten uit de wereld van producten, een kijkje achter de schermen van fabrikanten en portretten van interessante mensen.
Alles tonenDeze artikelen kunnen je ook interesseren
2 opmerkingen
later