Netflix, AI en de stem: een beroep op het randje

Luca Fontana

5/2/2026

Vertaling: machinaal vertaald

Ze lenen hun stemmen aan Hollywoodsterren - en vechten nu tegen hun AI-vervangers. Duitse nasynchronisatieprofessionals staan Netflix in de weg. Maar maken ze wel een kans?

Sinds januari is de Duitse nasynchronisatie-industrie ziedend: talloze stemacteurs boycotten Netflix - uit protest tegen een nieuwe AI-clausule die de streamingprovider toestaat hun stemmen gratis te gebruiken voor kunstmatige intelligentietraining.

De getroffen mensen zien niet alleen hun rechten op het spel staan, maar ook hun inkomen en de toekomst van hun beroep. Om de nieuwe regeling te voorkomen, voeren ze de druk op en weigeren ze mee te werken: zonder overeenkomst kunnen de eerste Netflix originals binnenkort zonder Duitse soundtrack worden uitgebracht.

En toch: het is een stil arbeidsconflict dat hopeloos lijkt.

De AI-clausule: Wat betekent het - en wat niet?

Dankzij de clausule mogen de stemmen die zijn opgeslagen in nasynchronisatieopnamen in de toekomst worden gebruikt voor het trainen van AI-systemen, zelfs zonder extra vergoeding. Patrick Winczewski, de Duitse stem van Tom Cruise en Hugh Grant, is verbijsterd: «Het is heel goed mogelijk dat we nooit een vergoeding zullen krijgen voor wat onze stemmen op een dag zullen verdienen.»

Het is onwaarschijnlijk dat Winczewski een zwart beeld schetst als je het contract nader bekijkt. Op dit moment verwijst de nieuwe clausule alleen naar training, niet naar het daadwerkelijke gebruik van haar kunstmatige stemmen. Maar de gevolgen op de lange termijn kunnen desastreus zijn voor de nasynchronisatiebranche.

De manier waarop toestemming wordt gevraagd voor gratis AI-training wordt ook bekritiseerd: Wie de clausule niet accepteert, krijgt geen personeel meer. Puntje bij paaltje. In de praktijk wordt het al een contractuele voorwaarde - er kan geen sprake van zijn dat het echt vrijwillig is. Dit is precies waarom velen in de industrie spreken van een «eat-or-die» clausule. En: zoals de zaken er nu voor staan, is Netflix de enige grote studio die nasynchronisatie-acteurs aan deze beslissing onderwerpt.

Velen zien het grootste risico niet eens in het verlies van individuele contracten op de korte termijn, maar in de uitholling van hun rechten op de lange termijn. Want zodra een AI-model is getraind met echte stemmen, kan er een synthetische versie van worden gemaakt - met of zonder gelijkenis met echte stemmen.

Dit is wat het zo lastig maakt: Zelfs zonder bewust te imiteren kan AI zelf de «perfecte» stem worden op basis van vele goede sjablonen, zonder ooit persoonlijke rechten te schenden. En toch zou iedereen er last van hebben.

Dit is precies de kern van het conflict.

Wat zegt de juridische situatie hierover?

Het gebruik van kunstmatig gegenereerde stemmen is juridisch gezien niet helemaal ongereguleerd. In Duitsland wordt de stem beschouwd als onderdeel van de persoonlijke rechten. Het mag daarom niet zonder toestemming worden geïmiteerd, nagebootst of gebruikt, ongeacht het doel.

Een landmerkoordeel werd in augustus 2025 uitgesproken door de arrondissementsrechtbank in Berlijn: een YouTuber had voor een satirische reclamecampagne een AI-stem gebruikt die verwarrend veel leek op die van Manfred Lehmann - de Duitse stem van Bruce Willis. Omdat het publiek de indruk had dat Lehmann zelf had gesproken of toestemming had gegeven voor het gebruik, zag de rechtbank dit als een duidelijke inbreuk op de persoonlijke rechten van Lehmann.

Dit is echter precies het probleem met de Netflix-clausule: als er eenmaal algemene toestemming is gegeven, kan deze bescherming effectief teniet worden gedaan. Tegenstanders waarschuwen: als je tekent, kun je de controle over je eigen stem verliezen.

Hoe reageren de nasynchronisatiestemmen hierop?

De reactie op het initiatief van Netflix was prompt - en duidelijk. Sinds begin januari hebben talloze Duitse nasynchronisatieprofessionals geweigerd voor de streamingdienst te werken. Lopende producties zijn in de ijskast gezet en veel prominente stemmen hebben zich teruggetrokken uit lopende projecten, zoals Magdalena Montasser, de Duitse stem van Jenna Ortega in «woensdag», meldt.

Met andere woorden: Netflix originals zonder Duitse nagesynchroniseerde versie komen eraan. Dat - of het simpelweg verwisselen van bekende stemmen met stemacteurs die niet bij een vakbond zijn aangesloten. Dit is wat er is gebeurd in de nieuwe animatieserie «Stranger Things: Tales from '85». Hopper, gespeeld door David Harbour, wordt niet langer nagesynchroniseerd door Peter Flechtner.

De Vereniging van Duitse Nasynchronisatiestemmen (VDS), zo'n vakbond, steunt de boycot en waarschuwt dat de nieuwe AI-clausule een gevaarlijk precedent zou scheppen: «Wij zijn scheppers van kunst, geen bronnen van gegevens», verduidelijkt de bond.

Concreet zou niemand gedwongen moeten worden om zijn stem te gebruiken om een technologie te promoten die zijn beroep op de lange termijn in gevaar brengt. De eis: iedereen die niet instemt met het gebruik van AI-opleidingen mag daar geen professionele nadelen van ondervinden. Parallel aan de boycotmaatregelen loopt er online al maanden een petitie onder het motto: «Art before AI». Daarin roepen stemacteurs de Bondskanselarij en het Ministerie van Cultuur op om creatieve rechten bij AI-toepassingen beter te beschermen.

Hoe reageert Netflix op de boycot?

Netflix is verrast door de sterke tegenreactie. In een brief aan Bayerischer Rundfunk legt het bedrijf uit dat het geen geautomatiseerde stemmingen zonder uitdrukkelijke toestemming plant. Mocht een dergelijk gebruik toch aan de orde komen, dan zal het bedrijf vooraf overleggen met de omroep. Er is immers met de Duitse acteursvakbond (BFFS) onderhandeld over een overeenkomstige kaderovereenkomst met speciale beschermingsregels voor stemacteurs

Dit wordt ook bevestigd door Till Völger, bestuurslid van BFFS. Völger is navenant nuchter: «'We kunnen het wiel niet stilzetten.» Het is cruciaal dat de controle over de stem bij de mens blijft en dat Netflix heeft beloofd geen volledig geautomatiseerde nasynchronisatie te gebruiken. De vakbond van nasynchronisatiedirecteuren (BDS) heeft trouwens ook de kant van Netflix gekozen: voor hen is de situatie blijkbaar voldoende veilig.

Voorlopig.

Omdat: de vraag waarom Netflix een algemene overeenkomst wil afdwingen voor gratis AI-training, ook al heeft de streaminggigant gezworen het zonder volledig geautomatiseerde synchro's te doen, blijft onbeantwoord.

Wat gebeurt er nu?

Terwijl de BFFS zichzelf op de borst klopt, gaan de eerder genoemde beschermingsregels de VDS niet ver genoeg. Ze vrezen dat de nieuwe clausule toch zal zagen aan de tak waarop de stemmen staan. De fronten zijn verhard, maar volgens mediaberichten komen er de komende weken nieuwe onderhandelingsrondes. De doelen van de spreekbuisvertegenwoordiging blijven duidelijk: de clausule moet worden afgezwakt, toestemming moet vrijwillig zijn en elk gebruik van AI moet eerlijk worden vergoed.

De druk neemt aan beide kanten toe. Een permanent hiaat in nasynchronisatie in Duitstalige landen zou Netflix ook duur kunnen komen te staan. Een compromis lijkt daarom waarschijnlijker dan helemaal geen oplossing.

Kunst boven AI: is deze strijd wel de moeite waard?

In beide gevallen is er al lange tijd onzekerheid binnen de industrie. Want Netflix zou kunnen besluiten dat het niet langer wil werken met traditionele stemacteurs, ongeacht de vraag of het überhaupt kan werken met hen. Niemand hoeft immers helderziend te zijn om te raden waar AI-training toe zal leiden.

Technisch zou het vandaag de dag al mogelijk zijn om het beroep volledig te vervangen, ook al is het (gelukkig) nog niet perfect en extreem onpopulair bij het publiek. AI-systemen zoals «DeepSpeak» staan echter al sinds mei 2025 in de coulissen te wachten bij Netflix. Ze analyseren de toon, het tempo en de articulatie van de originele acteur of actrice, vertalen in realtime en creëren lipsynchrone, synthetische stemmen die precies lijken op het origineel.

Het is waarschijnlijk slechts een kwestie van tijd voordat Michael Caine, Matthew McConaughey en Friends met één druk op de knop acteren - in elke taal ter wereld. Wie heeft er dan nog nasynchroniserende acteurs nodig?

Maar dat is nog niet alles. Terwijl nasynchroniserende acteurs vechten voor hun stem, is het volgende stadium al lang elders aangebroken: AI actrices, AI Youtubers, AI influencers - en een publiek dat steeds minder goed in staat is om te herkennen wat überhaupt echt is.

De mensheid simuleert zichzelf

Tilly Norwood, de eerste volledig door AI gegenereerde actrice met een agentschapscontract. Ze bestaat alleen als algoritme en toch heeft ze naar verluidt al rolaanbiedingen. Daarnaast verschijnen er elke dag nieuwe gezichten die op echte mensen lijken, als echte mensen spreken - en dat niet precies zijn. De commentaarkolommen staan steeds voller met opmerkingen: «Is dat AI of echt?»

Onzekerheid is allang de norm geworden. Geen wonder: zogenaamde AI slop - massa's door AI gegenereerde videos from hell - overspoelen al lang platforms als Instagram, YouTube en Tiktok.

Zelfs de legendarische regisseur Darren Aronofsky («Requiem of a Dream») produceert nu pseudo-documentaire geschiedenisvideo's die eruit zien alsof een algoritme de avond ervoor een documentaire heeft gedroomd. Aronofsky gebruikt tenminste AI voor de beelden, maar de stemmen zouden afkomstig zijn van echte stemacteurs

De kritiek in de commentaarkolommen is fel. Maar de korte video's worden nog steeds aangeklikt. En terwijl afbeeldingen, video's en stemmen steeds vaker door machines worden gegenereerd, komen ook teksten onder druk te staan: AI-gegenereerde artikelen, commentaren, boeken en nieuwsberichten bevolken de feeds en onlineshops, zijn vaak goedkoop geproduceerd en zelden goed gelabeld. Ook hier weet niemand echt of wat ze lezen door een mens is geschreven of niet.

Wat begon als een arbeidsconflict zou wel eens een technologisch keerpunt kunnen worden. Geen twijfel mogelijk: AI is een blijvertje. De echte vraag is dan ook of het gebruik ervan nog echt gereguleerd kan worden - of dat het ons allang ontglipt is.

Luca Fontana

Senior Editor

Luca.Fontana@digitecgalaxus.ch

Ik schrijf over technologie alsof het cinema is – en over films alsof ze echt zijn. Tussen bits en blockbusters zoek ik naar de verhalen die gevoelens oproepen, niet alleen klikken. En ja – soms luister ik naar filmmuziek harder dan goed voor me is.

---

Achtergrond

Interessante feiten uit de wereld van producten, een kijkje achter de schermen van fabrikanten en portretten van interessante mensen.

Alles tonen

Deze artikelen kunnen je ook interesseren