Waarom een viroloog een "vaccinbier" brouwde

Anna Sandner

16/3/2026

Vertaling: machinaal vertaald

Een Amerikaanse viroloog heeft een bier ontwikkeld dat bescherming moet bieden tegen een gevaarlijk virus. Het idee is niet zomaar een gek idee, maar een tastbaar protest tegen een toelatingssysteem dat volgens hem tergend langzaam werkt. Maar zijn zelfexperiment brengt hem nu in de problemen.

Een koud biertje in plaats van een spuit in de arm om je te wapenen tegen een gevaarlijke ziekteverwekker? Klinkt absurd - maar het is het serieuze idee van viroloog Chris Buck van de National Institutes of Health (NIH). Het bleef niet bij de theorie: Buck bracht zijn plan in de praktijk en brouwde samen met zijn broer Andrew een experimenteel antiviraal bier.

De muur van bureaucratie

Waarom gaat een doorgewinterde onderzoeker zo ver? Het korte antwoord: frustratie. Buck werkt al meer dan 15 jaar aan vaccins tegen BK polyomavirussen. Veel mensen dragen deze virussen bij zich, meestal zonder het te beseffen. Ze kunnen echter gevaarlijk zijn voor mensen met een ernstig verzwakt immuunsysteem, vooral na orgaantransplantaties, en ze kunnen ernstige schade veroorzaken aan getransplanteerde organen.

Buck bekritiseert het feit dat traditionele vaccins vaak pas na een lang, duur en bureaucratisch traag ontwikkelingsproces worden ontwikkeld. Juist omdat vaccins aan gezonde mensen worden toegediend, zijn grote klinische proeven en strenge veiligheidstests essentieel. Maar voor iemand als Buck voelt dit systeem als een ijzige muur - enorm, koud, onwrikbaar.

Er is ook een persoonlijke drive. Volgens Buck kreeg een vriend van hem als volwassen man geen toegang tot de HPV-vaccinatie omdat deze alleen beschikbaar was voor andere groepen in de VS. Hij stierf later aan HPV-geassocieerde kanker. Buck realiseerde zich dat het systeem te star en te traag was en mensen uitsloot die dringend bescherming nodig hadden. Hij zocht naar een uitweg.

Gist als paard van Troje

De uitweg leidde hem naar het brouwen van bier. Buck experimenteerde met gewone biergist, Saccharomyces cerevisiae, en modificeerde het om virusachtige deeltjes te produceren. Dit lijkt praktisch op het lege omhulsel van een virus. Het ziet eruit als de vijand voor het immuunsysteem, maar bevat geen besmettelijk genetisch materiaal. Het doel is om het lichaam te leren antilichamen aan te maken zonder een echte infectie te veroorzaken.

Bij de eerste experimenten ontdekte Buck dat de gist levend in het spijsverteringskanaal moest aankomen om een immuunrespons op te wekken. Omdat mensen voornamelijk levende gist tegenkomen in ongefilterd bier, werd het idee van de «inoculatie bier» geboren. Volgens Buck kan iedereen die geen alcohol drinkt het bier gewoon uitschenken en het bezinksel - dus de zuivere gist - opscheppen.

De voedseltruc: een legale stunt

Hier komt het geniale moment - of het grote schandaal, afhankelijk van wie je het vraagt. Buck probeerde gebruik te maken van een maas in de regelgeving die de Amerikaanse autoriteiten hadden achtergelaten. Als een stof wordt geïnjecteerd, wordt het in de VS over het algemeen beschouwd als een geneesmiddel of biologisch product en moet het een ingewikkelde toelatingsprocedure ondergaan. Als het daarentegen wordt gedronken of gegeten en gebaseerd is op stoffen zoals biergist, wordt het eerder geclassificeerd als voedingssupplement. Maar zo eenvoudig is het niet: zelfs in de VS mogen supplementen niet adverteren dat ze het effect hebben van een vaccinatie of dat ze ziekten voorkomen.

Om deze strategie in de praktijk te brengen, richtte Buck een onderneming zonder winstoogmerk op en liet hij de gemodificeerde gist op minimale schaal verkopen. Hij plaatste de methode en zijn gegevens ook op Zenodo, een online platform voor wetenschappelijke publicaties.

In de EU zou zo'n omleiding praktisch onmogelijk zijn. Een product dat op de markt wordt gebracht met als doel vaccinatie of bescherming tegen infecties, zou hier niet door de beugel kunnen als normaal voedingsmiddel of supplement, maar onder de geneesmiddelenwet vallen. In Zwitserland worden dergelijke producten ook onderworpen aan strenge regels onder de farmaceutische wetgeving. Genetisch gemodificeerde organismen zouden aan extra eisen moeten voldoen.

Zelftesten met gevolgen

Maar hoe effectief is dit bier in de praktijk? Omdat de ethische commissie van de National Institutes of Health (NIH) een dergelijk zelfexperiment streng verbood, brouwde en dronk hij zijn bier als privépersoon thuis. Hij ontwikkelde antilichamen tegen verschillende BK subtypes. Wetenschappelijk gezien is dit zelfexperiment geen betrouwbaar bewijs van werkzaamheid.

Bucks verhaal raakt een pijnpunt in de moderne geneeskunde: de moeilijke balans tussen onvoorwaardelijke veiligheid door strenge overheidsregulering en de dringende noodzaak om levensreddende innovaties snel bij patiënten te brengen. Of zijn vaccinbier ooit een echt alternatief zal worden voor de conventionele injectie blijft twijfelachtig. Maar het heeft een langverwachte discussie over het onderwerp op gang gebracht.

Anna Sandner

Senior Editor

Anna.Sandner@galaxus.de

Wetenschapsredacteur en bioloog. Ik hou van dieren en ben gefascineerd door planten, hun mogelijkheden en alles wat je ermee kunt doen. Daarom is mijn favoriete plek altijd buiten - ergens in de natuur, het liefst in mijn wilde tuin.

---

Achtergrond

Interessante feiten uit de wereld van producten, een kijkje achter de schermen van fabrikanten en portretten van interessante mensen.

Alles tonen

Deze artikelen kunnen je ook interesseren