EUDI-Wallet: Wat kan de Europese mobiele portemonnee allemaal?
In januari 2027 komt de European Digital Identity (EUDI-Wallet) er. Dat betekent dat elk EU-land tegen eind 2026 technisch en juridisch klaar moet zijn voor deze digitale portemonnee. Maar wat kun je er eigenlijk mee doen en wat zijn de uitdagingen?
In Zwitserland zorgt de e-ID al jaren voor discussie. Onlangs heeft de federale overheid besloten om de invoering uit te stellen – het systeem zou op het gebied van veiligheid nog niet klaar zijn. Als Zwitser of Zwitserse moet je dus nog even geduld hebben. Het ligt anders als je een EU-paspoort hebt of in de EU woont.
In januari 2027 gaat daar de digitale portemonnee van start, de zogenaamde EUDI-Wallet (European Digital Identity Wallet). De ambities zijn enorm: het moet veel meer worden dan alleen een digitaal identiteitsbewijs. Met 27 lidstaten is dat een gigantische klus. Ik beantwoord de belangrijkste vragen voor je.
Wat moet de EUDI-Wallet kunnen?
Het idee achter de EUDI-Wallet is om iedereen die in de EU woont een veilige en gratis digitale portemonnee op de smartphone te bieden. Het doel van de Europese Commissie is een digitaal dagelijks leven zonder papierwerk of fysieke identiteitsdocumenten.
Met de wallet moet je je in heel Europa eenduidig digitaal kunnen identificeren, contracten ondertekenen en belangrijke documenten zoals rijbewijzen, geboorteaktes of universiteitsdiploma’s digitaal kunnen beheren.
Gegevensbescherming en digitale soevereiniteit zijn daarbij bijzonder belangrijk: je moet volledige controle hebben over welke gegevens je met wie deelt. Zo voorkom je identiteitsdiefstal en ongecontroleerde tracking door grote techbedrijven. Bovendien moet de infrastructuur worden beheerd door betrouwbare instanties.
Wie mag de EUDI-wallet gebruiken?
Iedereen die in de EU woont (ook zonder EU-paspoort) en de minimumleeftijd heeft bereikt. In sommige landen is dat al vanaf 16 jaar (bijvoorbeeld in Duitsland), in andere vanaf 18.
Ook EU-burgers die in andere landen wonen (bijvoorbeeld in Zwitserland) mogen de EUDI-wallet van hun EU-thuisland gebruiken.
Waar kan ik de EUDI-wallet krijgen?
Je vindt de betreffende apps in de Google Play Store en in de App Store van Apple. Sommige wallets zijn al beschikbaar, andere zijn nog in ontwikkeling. Hoe ver ze zijn, zie je bijvoorbeeld hier.
Op dit moment heb je voor het gebruik een iPhone of een Android-smartphone met het besturingssysteem van Google nodig. Bij derde partijen zoals /e/OS ziet het er momenteel nog slecht uit. De beveiligingsmaatregelen voldoen niet aan de vereiste standaard, zo wordt gezegd.
Hoe werkt de EUDI-wallet technisch gezien?
Technisch gezien is de EUDI-wallet gebaseerd op de beveiligingsarchitecturen en bindende voorschriften van de Europese Commissie, die zijn vastgelegd in het zogenaamde Architecture and Reference Framework (ARF) zijn vastgelegd.
Je gegevens staan niet op een centrale EU-server, maar zijn versleuteld en worden rechtstreeks opgeslagen in een speciale beveiligingschip van je smartphone (Secure Element). Voor de gegevensuitwisseling maakt de app gebruik van speciale cryptografie, zoals het door het World Wide Web Consortium (W3C) gestandaardiseerde formaat SD-JWT VC. Online gebeurt de gegevensuitwisseling via webprotocollen zoals OpenID Connect (OIDC).
Bron: Lissy
Voorbeeld: als de politie je rijbewijs controleert op een plek waar je helemaal geen bereik hebt, gebeurt de controle direct van apparaat naar apparaat via een QR-code, Bluetooth of NFC. Dankzij het principe van Selective Disclosure bewijst je app bovendien aan de agent dat je ouder bent dan 18, zonder dat je je exacte geboortedatum of naam hoeft te prijsgeven.
Hoe zit dat juridisch gezien?
Terwijl Zwitserland na het «Ja» bij de stembus het «de federale wet op de elektronische identiteitsbewijzen» heeft uitgewerkt, is de EU-wallet gebaseerd op de zogenaamde eIDAS-verordening.
Elk EU-land verstrekt de digitale identiteit voor zijn eigen burgers en inwoners volgens de nationale wetgeving. eIDAS verplicht alle EU-lidstaten om digitale identiteitsbewijzen van andere EU-landen net zo te erkennen als die van zichzelf.
Praktijkvoorbeeld: Als je met je Duitse Wallet inlogt bij een Spaanse overheidsinstantie om daar een auto voor je vakantiehuisje aan te melden, is dat juridisch bindend. Bovendien staat de zogenaamde gekwalificeerde elektronische handtekening (QES) volledig gelijk aan een handgeschreven handtekening op papier.
Wat is eIDAS?
eIDAS staat voor ‘ «, electronic Identification, Authentication and trust Services’» en is een bindende verordening van de Europese Unie (Verordening (EU) nr. 910/2014). eIDAS regelt de normen voor elektronische identiteiten (eID) en zogenaamde vertrouwensdiensten.
Zoals hierboven uitgelegd, hoort daar ook bij dat alle EU-lidstaten een EUDI-wallet-app moeten aanbieden. Tegelijkertijd verplicht de verordening bedrijven en overheden – zogenaamde Relying Parties – om deze wallet als officieel bewijsmiddel te accepteren.
Wat is een «Relying Party»?
Een «Relying Party» is de officiële eIDAS-term voor elke organisatie, overheidsinstantie of onderneming die gegevens uit je EUDI-wallet wil opvragen om je identiteit of bepaalde kenmerken te controleren.
Voorbeelden hiervan zijn instanties zoals de burgerlijke stand of douanekantoren, banken, autoverhuurbedrijven of webwinkels. Deze willen gegevens uit je EUDI-wallet opvragen als je met hen te maken hebt. Ze moeten zich echter ook houden aan alle voorschriften van de nationale toezichthouders voor vertrouwensdiensten. En daar is de laatste tijd discussie over geweest.
Wat is het probleem met die voorschriften?
Een onderdeel van deze voorschriften voor bedrijven en overheidsinstanties is het zogenaamde registratiecertificaat. Dat is als het ware een digitaal identiteitsbewijs voor bedrijven. Voordat een bedrijf gegevens uit je wallet mag opvragen, moet het zich bij de overheid registreren en krijgt het dit certificaat. Daarna wordt het bedrijf herkend.
Als bijvoorbeeld een hotel dit certificaat heeft en later info uit je wallet wil, leest je app eerst dit certificaat. Je app herkent: «Ah, dat is een geverifieerd hotel, het mag naar je naam en leeftijd vragen.» Elk ander verzoek (bijv. naar je ziektekostenverzekering) wordt door je wallet-app meteen op technisch niveau geblokkeerd.
Bron: commission.europa.com
Het probleem: de Europese Commissie wilde deze certificaten eerst vrijwillig maken. Ze wilde de bureaucratische rompslomp zo klein mogelijk houden en de markt voor digitale diensten snel op gang brengen. Als elke MKB-onderneming zich zou moeten registreren, zou dat te lang duren, zo luidde de redenering.
Gegevensbeschermers sloegen daarop alarm: zonder certificeringsplicht zouden dubieuze bedrijven bij het scannen stiekem gegevens van je mobiel kunnen stelen die hen helemaal niets aangaan. De EU-landen hebben daarop de rem erop gezet: de certificaten zijn nu verplicht.
Wat is het verschil tussen de EUDI-wallet en PID?
De EUDI-Wallet is veel meer dan een gedigitaliseerde identiteitskaart. Die bestaat apart en heet PID (Person Identification Data). Ook EUDI – zonder Wallet – is een term die in deze context steeds weer opduikt. Wat is nu wat?
- EUDI (European Digital Identity) is het juridische en technische totaalraamwerk, oftewel de regelgeving van de EU.
- De EUDI-Wallet is het hulpmiddel, oftewel de app op je smartphone – vergelijkbaar met een echte portemonnee.
- De PID (Person Identification Data) is je digitale identiteitskaart, dus het officiële document dat in je wallet zit. Daarin staan je naam, geboortedatum en nationaliteit. Dat is eigenlijk de kern, waar je omheen nog meer digitale documenten (rijbewijs, medische documenten, diploma’s) in de app kunt laden.
Hoe gaat het nu verder?
Nu het eIDAS-comité het technische kader heeft vastgesteld, richten de lidstaten zich op de laatste fase van de softwareontwikkeling en de nationale testfasen. Begin 2027 gaat de invoering van de EUDI-Wallet van start.
Er is echter nog een lange overgangsfase. Daarin moeten de betreffende instanties hun systemen zo aanpassen dat je EUDI-Wallet als inlog- en identificatiemiddel kan worden geaccepteerd. Tegelijkertijd integreren de landen voortdurend nieuwe documenten, zoals digitale patiëntenkaarten of belastingdocumenten.
Hoe zit het in Zwitserland?
Bron: eid.admin.ch
Zwitserland is weliswaar geen EU-lid, maar krijgt ook een e-ID. Onder de naam «swiyu» bouwt het Federale Bureau voor Justitie (BJ) een eigen e-ID-infrastructuur op, die juridisch gebaseerd is op de nieuwe Zwitserse e-ID-wet.
Er is weliswaar nog geen volledige interoperabiliteit met de EU. Technisch gezien lijken beide systemen echter al sterk op elkaar.
Zo maken beide gebruik van open protocollen voor gedecentraliseerde identificatiegegevens en hanteren ze dezelfde standaarden voor verificatie. Daarnaast wil de Bondsraad zich het recht voorbehouden om zelfstandig verdragen onder het internationaal recht te mogen sluiten om de erkenning en het gebruik van de E-ID in het buitenland te vergemakkelijken.
Sinds ik ontdekt heb hoe ik beide telefoonkanalen op de ISDN kaart kan activeren voor meer bandbreedte, ben ik aan het knutselen met digitale netwerken. Ik knutsel al met analoge netwerken sinds ik kan praten. Winterthur door keuze met een rood-blauw hart. En koffie - voor, na, tussendoor en tijdens.
Interessante feiten uit de wereld van producten, een kijkje achter de schermen van fabrikanten en portretten van interessante mensen.
Alles tonen
