Het kattenprobleem dat niemand ziet
Zwerfkatten zijn alleen een probleem in het zuiden? Dacht je dat. Op een reis naar Hamburg heb ik zwerfkatten opgespoord die niemand anders ziet. Of wil zien.
"10.000 zwerfkatten alleen al in Hamburg? Serieus?!" Ik kan nauwelijks geloven welk aantal me in de kattenexpositie tegemoet springt. Ik ben al drie dagen op teamreis in de Hanzestad en tot nu toe heb ik geen enkele zwerfkat gezien. Waar zijn ze toch? Terwijl ik door de straten slenter, kijk ik in elke hoek, achter elke container.
Niets.
Mijn nieuwsgierigheid is gewekt. Tijdens een zoektocht stuit ik op Lea Lichtner. De 27-jarige Hamburgse zorgt al vijf jaar voor zwerfkatten bij de Hamburger Tierschutzverein. In 2024 won ze de German Pet Fluencer Award voor haar inzet.
Ik neem contact met haar op en spreek met haar af.
Op het spoor van de onzichtbaren
We ontmoeten elkaar in een wijk aan de rand van Hamburg. Hier bevindt zich een van de ongeveer 60 voederplaatsen van de dierenbescherming. Lea heeft haar kleine, blauwe auto aan de kant van de weg gezet en zwaait vrolijk naar me. In haar handen heeft ze een kan met heet water, een fles met koud water, nat- en droogvoer. Eén tot twee keer per week komt ze hier – zo vaak als haar baan als lerares in opleiding het toelaat.
We slenteren langs de bosrand richting de voederplaats. Steeds weer knijp ik mijn ogen samen en speur ik door de bomenrijen. Vogels kwetteren, vlinders dansen, maar van katten ontbreekt ook hier elk spoor. Lea lacht en zegt: "Precies dat is het probleem."
"Het is niet zoals in Spanje of Griekenland: bij ons zie je de zwerfkatten niet. Daarom geloven velen dat het probleem niet bestaat. En vinden ze het niet nodig om hun eigen katten te castreren."
Lea heeft de cyclus al ontelbare keren meegemaakt: buitenkatten paren met zwerfkatten, zwerfkatten krijgen kittens en planten zich ongecontroleerd voort. Velen hebben honger en worden ziek. De meeste mensen merken hier niets van. Ze verlangen naar de volgende worp kittens van hun huiskat, terwijl steeds meer zwerfkatten buiten moeten overleven.
Een geheime ontmoetingsplaats
Lea opent het afgesloten achtergedeelte van een schuur. In de deur zit een kattenluik. Ik begrijp eerst niet waarom de plek zo verborgen ligt. Maar dan legt Lea uit:
"Er zijn altijd weer mensen die onze spullen vernielen, voer stelen of katten vergiftigen. Daarom houden we onze locaties geheim."
We naderen een oude konijnenstal. Op twee planken staan kattenbakken en voederautomaten. Allemaal leeg. Lea spoelt ze af met heet water en vult ze opnieuw. In de zomer is hygiëne bijzonder belangrijk, want vliegen en teken storten zich op het voer. In de winter mag het niet bevriezen. Terwijl het rammelt en klappert, schiet er plotseling een schaduw langs ons heen. "Dat was er één!", roep ik verheugd. Lea knikt glimlachend. We liggen een paar minuten op de loer. Maar de kat keert niet terug.
Dit bemoeilijkt Lea's werk. Want naast het voeren controleert ze ook de gezondheidstoestand van de zwerfkatten. Bloedneuzen, ooginfecties, breuken – alles komt voor. Om de zieke katten in het asiel te behandelen en zwerfkatten te castreren en te chippen, zet Lea vangkooien op. Ze werken als een muizenval: als de kat op een plaat met voer stapt, valt de deur achter haar dicht. Klinkt simpel, maar dat is het niet altijd. "Een bijzonder slimme zwerfkat heb ik pas na vijf jaar gevangen", vertelt ze.
Een stille strijd
Maar er zijn ook heel tamme zwerfkatten. Tortelloni bijvoorbeeld, Lea's lieveling. We verlaten de voederplaats en lopen een paar stappen. Als we langs een struikgewas komen, knielt Lea neer en roept: "Loooooni! Loni! Ben je daar?!" Niets beweegt. We lopen iets verder en wachten. Lea roept opnieuw. Plotseling ritselt het. Een zwart-witte kater verschijnt: het is Tortelloni. Vrolijk strijkt hij langs Lea's benen en geeft haar kusjes. Ze pakt een vleespaté uit, die hij gulzig uit haar handen likt.
Mijn blik valt op zijn linkeroor. De punt ontbreekt. Lea onthult dat geknipte oren het kenmerk zijn van gecastreerde katten. "Zo zien we bij schuwe dieren al van ver welke we nog moeten vangen." Sinds 2021 heeft de Hamburgse ontelbare katten gevangen en zeven – vooral tamme – geplaatst. De oorspronkelijke ongeveer 50 tot 60 zwerfkatten op deze voederplaats zijn ongeveer gehalveerd.
Maar het beste is begin dit jaar gebeurd, volgens Lea: Hamburg heeft een castratieplicht ingevoerd. Net als talloze andere Duitse gemeenten en plaatsen. Eigenaren van buitenkatten moeten deze vanaf vijf maanden laten castreren, chippen en registreren. Lea vindt:
"De castratieplicht is een belangrijke stap in de goede richting om in Hamburg het leed van de zwerfkatten eindelijk duurzaam te kunnen bestrijden en verminderen."
De zwerfkatten duiken op
Toch is het probleem nog niet opgelost. De castraties moeten consequent worden uitgevoerd en gecontroleerd. En de bestaande zwerfkatten blijven en hebben Lea's hulp nodig. Plotseling duiken er nog twee zwerfkatten achter ons op: het zijn Maccheroni en Fiocchi – Lea heeft ze allemaal naar pastasoorten genoemd. De Hamburgse zegt: "Daarvan zijn er hier ongeveer net zoveel." En dat klinkt ook een beetje serieus.
Naast de enkele katten heerst er om ons heen nog steeds leegte. Maar dan, kort voordat ik afscheid neem van Lea, ritselt het links en kraakt het rechts. Ik geloof mijn ogen nauwelijks. De ene zwerfkat na de andere verschijnt en het worden er elke minuut meer. Ik tel er al ongeveer tien. Verborgen in het struikgewas had niemand met hun bestaan gerekend. Het liefst zou ik alle castratie-tegenstanders hierheen slepen en zeggen: "Kijk hier!" Maar dan zouden de zwerfkatten al lang weer verdwenen zijn.
En wat je niet kunt zien, kan toch onmogelijk bestaan, of niet?!
Ook in Zwitserland zijn er naar schatting 100.000 tot 300.000 zwerfkatten. Dierenbeschermingsorganisaties zoals NetAP zetten zich voor hen in, ook door middel van castraties.
Ik hou van alles met vier poten of wortels - vooral van mijn asielkatten Jasper en Joy en mijn verzameling vetplanten. Mijn favoriete bezigheden zijn rondsnuffelen met politiehonden en kattencoiffeurs op reportages of gevoelige verhalen laten opbloeien in tuinbrocki's en Japanse tuinen.
Interessante feiten uit de wereld van producten, een kijkje achter de schermen van fabrikanten en portretten van interessante mensen.
Alles tonen
