Tweede poging na zeven jaar: ik ga frezen met de Makera Z1 – en deze keer maak ik niets kapot
Mijn eerste ervaringen met CNC-frezen werden gekenmerkt door mislukkingen. Nu staat de Makera Z1 in mijn kelder – een apparaat dat belooft dat ook leken kunnen frezen. Als start van mijn serie neem ik hem in gebruik.
«Is het nu al Kerstmis?», denk ik bij mezelf wanneer ik het enorme pakket van Makera open. Er zit niet alleen de CNC-frees Z1 in, maar ook een ton aan accessoires. Een heel ander gevoel dan destijds, in 2019, bij de montage van mijn eerste frees uit de China-shop. De Z1 wordt volledig gemonteerd geleverd.
Makera belooft dat ik ook als leek met de Z1 kan frezen. Dat lijkt me een gewaagde bewering, want in tegenstelling tot 3D-printen vereist frezen aanzienlijk meer kennis. Of frezen met de Z1 echt eenvoudig is, ga ik de komende weken testen – en ik neem je mee op mijn reis. In het eerste deel neem ik hem in gebruik en frees ik iets eenvoudigs: een extra klem voor het vasthouden van werkstukken.
Over de prijs: Bij Makera zelf kost de machine alleen bijna 1100 US-dollar. Mijn testbundel met alle modules kost bijna 1900 US-dollar. De Z1 zal ook bij ons in de shop verkrijgbaar zijn – wanneer en tegen welke prijs is nog niet bekend.
Overweldigd bij het uitpakken
De omvang overweldigt me: een 4-assige module, een lasermodule, een stofafzuiger, talloze frezen, andere kleine onderdelen en werkstukken. Makera heeft me niet zomaar een testexemplaar gestuurd, maar een halve werkplaats. Het verschil tussen de kale machine en mijn bundel bedraagt ongeveer 800 US-dollar.
De fabrikant is bijzonder trots op een multifunctioneel gereedschap dat meerdere opzetstukken in de handgreep opbergt. Zo heb ik alles in één tool bij de hand.
Het uitpakken is relatief snel gebeurd. Sorteren en opstellen daarentegen niet. Totdat alles zijn plek heeft, ben ik een halve dag verder. Mocht je geïnteresseerd zijn in het uitpakken in detail, hier is een unboxing-video van Makera zelf:
Ik probeer mijn taak stap voor stap aan te pakken. Eerst sluit ik de stofafzuiger aan op de frees. Slim: hij beschikt over twee buizen. Met de ene blaast hij op de werkplaat om verwijderd materiaal weg te blazen, via de andere zuigt hij de spanen op. In de levering zitten twee opzetstukken waarmee ik na afloop verdere resten opzuig. De installatie is simpel en snel gedaan.
Een gewaarschuwd mens zoekt een kortere weg
Maar wat moet ik nu doen? Ik herinner me mijn eerste freeservaring met de goedkope frees nog goed. Het eindigde in een ramp. In plaats van het werkstuk heb ik de machine zelf gefreesd. Ik ben dan ook behoorlijk zenuwachtig voor mijn tweede poging. Het liefst zou ik willen dat iemand de CAM-instellingen al voor me had gedaan.
Gelukkig beheert Makera met Makerables een database met sjablonen. Daar vind ik niet alleen modellen, maar ook projecten die al volledig in CAM zijn voorbereid. Ik hoef dus noch freesgereedschap, noch gereedschapspaden in te stellen.
Na kort zoeken vind ik wat ik zoek: een extra klem waarmee ik in de toekomst werkstukken kan fixeren. Hij heeft slechts één freesgereedschap nodig en zou in een half uur klaar moeten zijn. Een gereedschap frezen om daarmee verder te kunnen frezen – dat bevalt me wel.
Vijf millimeter aluminium en een beetje overmoed
Voordat ik verder ga prutsen op mijn Mac, klem ik het werkstuk vast. De klem frees ik uit een meegeleverd, vijf millimeter dik blok aluminium. De Z1 freest aluminium, messing en koper, evenals hout, kunststof en composietmaterialen zoals carbon. Staal en andere ijzerhoudende metalen gaan niet.
Op de werkplaat bevestig ik eerst een haakse houder, leg het aluminium blok erin en fixeer het met twee klemmen uit de levering.
In de handleiding voor het onderdeel vind ik de benodigde frees: een flat-end frees voor metaal, 3,175 x 12 millimeter. Ook die wordt meegeleverd – en past in de geïntegreerde spantang, die is ontworpen voor 1/8 inch. Sjabloon, gereedschap en machine zijn op elkaar afgestemd, en dat is precies onderdeel van de belofte: ook leken moeten ermee uit de voeten kunnen. Voor het inspannen zet ik de spantanghendel naar beneden, voer de frees in en zet de hendel weer omhoog. Daarmee ben ik echter iets te vroeg, zoals ik later merk.
Wat betreft de veiligheid ben ik rustiger dan in 2019: de Z1 is ingekapseld en heeft een noodstop. Een veiligheidsbril is desondanks aan te raden, en uiterlijk bij de lasermodule is hij verplicht.
Veel, heel veel instellingen
Ik open het sjabloon in Makera Studio, de software van de fabrikant, en kom direct terecht in het tabblad «Device». In dit overzicht zie ik het gereedschapspad, de geselecteerde gereedschappen en meer – dus precies hoe de Z1 het onderdeel zal uitfrezen. Verbinden moet ik de machine nog wel zelf: omdat ik in de kelder werk en mijn wifi niet tot bij de frees reikt, hangt hij aan de USB-kabel.
Een klik op «Start» en de bewerkingsassistent opent zich. In het eerste scherm zet ik de positie van het werkstuk. Omdat het linksonder op de werkplaat zit, de standaard bij de Z1, hoef ik niets aan te passen.
Het tweede scherm dient voor het nulpunt. Hier zou ik een offset kunnen instellen zodat ik niet aan de rand van het werkstuk frees. Maar dat doet het sjabloon al. Ik zie dat aan het feit dat de vorm die gefreesd moet worden groen is ingetekend. Wat ik extra activeer, is «Auto-Scan Machining Area». Daarmee rijdt de machine voor het frezen de omtrek van het onderdeel af, en zie ik in het echt waar hij later zal werken. Voor een nieuweling als ik een geniale functie.
In het derde scherm, «Auto-Probe», activeer ik «Auto-Z-Height Probing». Hiermee registreert de machine de positie van het werkstuk op de verticale Z-as. Als gewaarschuwd mens vind ik dat nog belangrijker dan de Auto-Scan – want daarmee zou ik daadwerkelijk alleen het werkstuk moeten frezen.
Onder «Assist Options» activeer ik de stofafzuiger. «Run» toont me een samenvatting en ik start mijn freesopdracht.
30 minuten sensatie
Voordat het begint, voert de Z1 de Auto-Scan en de Z-Probing uit. Hiervoor moet ik de Wired Z Probe inspannen, die aan de zijkant van de spil is bevestigd. Ik verwijder dus de frees die ik overmoedig al had gemonteerd en vervang hem door de probe. Een klik op «Verder» en de machine voert beide stappen uit.
Ik haal opgelucht adem: alles verloopt soepel. Nu span ik de frees weer in en start het eigenlijke proces. Inderdaad – het gereedschap steekt in waar het moet en verwijdert stukje bij beetje materiaal. Het is ongelooflijk bevredigend om de machine aan het werk te zien.
Na iets meer dan 30 minuten is het spektakel voorbij. De Z1 heeft zijn werk gedaan. De stofafzuiger levert echter een verdeeld beeld op: Makera noemt het systeem «AeroDust» en belooft actieve spaanafvoer inclusief stofafzuiging. Bij mijn aluminium blok werkte vooral het eerste deel. Hij blies de spanen goed weg, maar zoog er maar weinig op. De rest zuig ik aan het einde zelf op met de meegeleverde opzetstukken.
De eerste kras – en het eerste kritiekpunt
Omdat CNC-frezen een ontwerp nooit helemaal uit het werkstuk kunnen losmaken – anders zou het niet meer vastzitten – moet ik mijn nieuwe klem op drie plaatsen uitzagen. Hiervoor gebruik ik het multifunctionele gereedschap. En dat is mijn eerste kritiekpunt op de hele Makera-set: het zaagopzetstuk stelt teleur. Ik schiet steeds uit en kras de klem. Hier is dat vergeeflijk, bij een ontwerp dat er mooi uit moet zien niet. In de toekomst gebruik ik mijn eigen zaag.
Het resultaat overtuigt me als leek desondanks. De gefreesde sneden zien er schoon uit, en krassen heeft het werkstuk alleen daar waar ik zelf met de zaag aan de slag moest. Oftewel: wat de machine heeft gedaan, is goed. Wat ik heb gedaan, minder.
De belofte geldt – met een sterretje
Na mijn falen van zeven jaar geleden heb ik voor het eerst alleen iets gefreesd. Vanaf het openen van de doos tot het voltooide onderdeel zijn ongeveer zes uur verstreken – het grootste deel daarvan voor het opstellen, sorteren en instellen. De Z1 heeft slechts 30 minuten gefreesd.
Makeras belofte dat ook leken met de Z1 kunnen frezen, klopt dus. Tenminste, zolang ik kant-en-klare sjablonen uit de database gebruik. De eigenlijke drempel bij het frezen ligt in de CAM-instellingen en die heeft iemand anders deze keer voor me weggenomen.
Precies daar ga ik de volgende keer mee aan de slag: ik wil de CAM-instellingen zelf uitvoeren. Wat ik daarmee ga frezen, weet ik nog niet. Hoe het me daarbij is vergaan, lees je in het volgende deel van deze serie.
Makera heeft me de Z1 inclusief accessoires voor deze test ter beschikking gesteld.
Technologie en maatschappij fascineren me. Beide combineren en vanuit verschillende perspectieven observeren is mijn passie.
Interessante feiten uit de wereld van producten, een kijkje achter de schermen van fabrikanten en portretten van interessante mensen.
Alles tonen
