Deze stoel is in de gevangenis gemaakt: 7 ontdekkingen van de designbeurs EDIT Napoli
In plaats van een paar duizend heeft EDIT Napoli 'slechts' meer dan 100 exposanten. Ik was daar en heb de mensen ontmoet die de objecten met hun eigen handen hebben gemaakt: een plafondlamp van piepschuim, een wastafel van de pottenbakkersschijf, stoelen van stormhout, gebouwd door gedetineerden. Zeven stations zijn me bijgebleven.
EDIT Napoli is niet de beurs waar je nieuwigheden afvinkt. De getoonde studio's zijn kleine manufacturen die hun eigen spullen produceren en verkopen. Geen stands van grote concerns. Het curatoriële werk begint "bij de exposanten en ontwerpers, hun onderzoek en de vragen die hun objecten vormen", zegt curator Domitilla Dardi in het persbericht van de beurs.
Dat verandert de manier waarop je je beweegt. Je staat naast de persoon die het product heeft gemaakt en vraagt wat erin zit. Meestal krijg je een ander antwoord dan je verwacht. Namelijk geen antwoord over een materiaal, maar een over mensen. Wie eraan heeft meegewerkt. In welke werkplaats. Bij een stoel leidde het antwoord naar een gevangenis bij Milaan.
1. Materiaal uit een straal van een kilometer
Raad eens waar deze plafondlamp van gemaakt is. Glas? Papier? Allebei fout. Het is piepschuim. Preciezer: transportschuim dat Lucas Muñoz Muñoz en de werkplaats Ex-Debris hebben verzameld binnen een straal van precies één kilometer rond hun studio in de Madrileense wijk Tetuán. "Urbane extractie" noemt Muñoz het principe ("urban extraction"). De straal is geen willekeur, maar een regel: wat verder weg ligt, komt niet in aanmerking. Zo verandert de studio "kortstondige industriële resten in betekenisvolle, duurzame objecten", zegt hij.
De vorm van de plafondlamp citeert de Farolillos Granadinos, de traditionele lantaarns uit Granada. Alleen vervangt het schuimstof daar beide materialen tegelijk, glas en metaal. Dat piepschuim lichtdoorlatend is, wist je eigenlijk wel. Dat het daarbij zo warm licht geeft, niet.
Het doorslaggevende is echter het oppervlak. Je ziet eraan wat het daarvoor was: de vormen van de verpakking blijven zichtbaar.
Dat afval er niet als afval uit hoeft te zien, was een thema op deze beurs. Bij een andere stand deed het visueel denken aan steen.
2. Meubels die eruitzien als steen
De studio Debonademeo heeft voor de fabrikant Chroma Composites een meubelcollectie ontworpen die eruitziet alsof ze uit een Zuid-Italiaanse steengroeve komt. In werkelijkheid bestaat ze uit een mineraal composietmateriaal met gerecyclede toeslagstoffen.
"Due/Sicilie" zinspeelt op het historische Koninkrijk der Beide Siciliën. Debonademeo heeft daarvoor in Zuid-Italiaanse kerken, paleizen en op de piazza's naar de vloeren, muren en textiel gekeken: oeroude decorpatronen die de studio als een alfabet behandelt. Vazen, bijzettafels en andere objecten stellen deze tekens opnieuw samen, in eenvoudige vormen en mediterrane kleuren. Afhankelijk van de lichtinval lijkt hetzelfde oppervlak plat of driedimensionaal.
3. Kørrom: van bureau naar werkbank
Twintig jaar lang leidde Jeremy Hollister een internationaal opererend creatief bureau in New York. Vandaag woont hij in Schotland en werkt hij met lokaal hout, leisteen, staal en fijn fineer voor zijn studio genaamd Kørrom.
De ontwerpen hebben een grafische inslag: strakke randen, harde contrasten. Elke kap is een blok met een nerf die eruitziet als een topografie of een vingerafdruk. De voet zet hetzelfde patroon voort.
Eén detail beviel me bijzonder: de lichtbron werkt op een accu en kan eruit worden gehaald. Bij zoveel draadloze lampen is deze vast ingebouwd. Hier niet.
4. Wanneer keramiek de structuur is
Terzofoco behandelt keramiek niet als bekleding, maar als dragende massa. De collectie LuneUp H2O van Emanuel Gargano was in Napels voor het eerst volledig te zien, met vrijstaande wastafel, poef en een badkuip als grootste stuk. Alleen de wastafel is op de pottenbakkersschijf gedraaid, en wel volledig. De kuip bestaat uit chamotte.
Chamotte heeft een spannend neveneffect: het houdt het water langer warm dan andere materialen.
5. Chiara Lionello: objecten die wachten op een gebaar
Chiara Lionello heeft in 2025 de beursprijs gewonnen en mocht daarom dit jaar gratis exposeren. De architect en onderzoeker uit Milaan ontwerpt objecten die bewust onaf zijn. "Inserti" is een vazenserie uit twee delen: een handgemaakte keramische vaas en een smalle brug van geanodiseerd aluminium die op de rand zit en de bloemen vasthoudt. Pas samen vormen ze een kleine architectuur. En zelfs zonder bloemen is het een blikvanger: glanzend grijs glazuur, een schuin aflopende rand, plus de oranje brug.
Ook "Cestina" wacht op een handeling: een mondgeblazen kan met een overmaatse gekleurde handgreep. Het voorbeeld zijn de Hanakago, de traditionele Japanse manden voor Ikebana. De handgreep is bewust zo groot dat je de kan anders vastpakt dan conventionele kannen: langzamer, aandachtiger. Het inschenken van water wordt bijna een klein ritueel.
Dat een ontwerp verandert hoe mensen zich gedragen, heeft op deze beurs echter niemand zo duidelijk laten zien als het volgende project.
6. Tempesta: stoelen uit de gevangenis
Het meubelstuk dat me het langst heeft beziggehouden, werd gebouwd in de timmerwerkplaats van de gevangenis van Monza bij Milaan. Het hout is afkomstig van stadsbomen die het slachtoffer zijn geworden van een storm. Vandaar de naam Tempesta, Italiaans voor storm. Meer dan vier maanden hebben daar drie groepen samengewerkt: gedetineerden, timmerlieden en het team van Monoferments. Ervaren handen en handen die het net aan het leren waren. Het resultaat is een stoel. "Tempesta in Galera" heet dit deel van het project, in het Nederlands zoiets als "Storm in de bak".
Bij Monoferments begint een ontwerp altijd met wat er al is. Elise Evaso en Luca Guglieri hebben het label in 2020 opgericht vanuit hun Milanese interieurbureau Monostudio: Italiaanse bedrijven sturen hun productieresten, daaruit ontwikkelt het team eigen recepturen. Bij de stoel zijn het omgevallen bomen in plaats van fabrieksafval.
De stoel zelf is slechts het uitgangspunt, zegt het team. Ze willen "werken aan het ontwerp van gedrag, nog voordat het gaat over het ontwerp van het object", zegt Evaso. Dat klinkt groots voor een stoel, maar wordt concreet als je er verder over nadenkt: hij kan met weinig gereedschap en eenvoudige vaardigheden worden gebouwd, ook daar waar normaal gesproken geen designproductie komt. Elk stuk is uniek en draagt de sporen van het hout en de mensen die het hebben gebouwd.
7. Common Ground: vijf manufacturen, één tafel
In de kerk Santa Caterina da Siena bracht Margherita Rui vijf Italiaanse manufacturen aan één tafel, en wel letterlijk. Glas, terracotta, stof, keramiek en drukwerk moesten dezelfde visuele taal spreken, onafhankelijk van het materiaal.
Het duidelijkst is dat te zien aan de gedekte tafel zelf. De glazen zijn afkomstig van Nason Moretti, geblazen in kleuren met namen als Mirtillo of Corallo. De schaal ernaast is zwarte terracotta van Fornace Brioni, met de hand gevormd uit klei uit de Noord-Italiaanse Povlakte en beschilderd met koud email, geen enkel stuk is hetzelfde. Daarbij komen stoffen van Fortuny, vormen van Imolarte, die sinds 1874 bestaat, en drukwerk van Amenta Incisioni. Vijf handschriften, één gezamenlijke tafel.
De tafel wordt wat ze altijd al was: een gemeenschappelijke bodem.
Wat blijft er over?
Zeven stations, geen gemeenschappelijke stijl. Wat ze verbindt, is iets anders: achter nauwelijks een van deze objecten staat één persoon. Er is de werkplaats voor nodig die het schuimstof snijdt, de vijf manufacturen die hun handschrift mogen behouden, de mensen die net pas leren timmeren.
Precies dat heeft me naar EDIT Napoli getrokken: een beurs waar design nog naar werkplaats ruikt in plaats van naar marketing. Ik hoop dat dit niet mijn laatste bezoek was.
Ben je geïnteresseerd in wie een object heeft gemaakt, of telt uiteindelijk alleen hoe het eruitziet?
Als een cheerleader vier ik goed design en breng ik je alles bij wat met meubels en interieur te maken heeft. Regelmatig cureer ik eenvoudige maar verfijnde interior-ontdekkingen, spoor ik trends op en interview ik creatieve geesten over hun werk.
Interessante feiten uit de wereld van producten, een kijkje achter de schermen van fabrikanten en portretten van interessante mensen.
Alles tonen
