"Digger" is een aanfluiting – en dat is maar goed ook
De nieuwe film van Alejandro González Iñárritu is een bijtende satire die veel goed doet. Tom Cruise speelt de hoofdrol beter dan hij in lange tijd heeft gedaan. Helaas kan 'Digger' niet op tegen de realiteit.
Geen zorgen: deze filmrecensie is spoilervrij. Ik verklap je niet meer dan wat al bekend is en in de trailers te zien is. «Digger» draait vanaf 1 oktober in de bioscoop.
«Wat in vredesnaam heb ik net gezien?!», vroeg ik me af nadat ik de eerste «Digger»-trailer had bekeken. Op een goede manier, welteverstaan – een manier die nieuwsgierig maakt. Een tweede trailer onderbouwde die indruk. En nu, nadat ik de film heb gezien, herhaal ik mezelf graag en met nadruk: «Wat in vredesnaam heb ik net gezien?!»
Waar het over gaat
Digger Rockwell (Tom Cruise) is een excentrieke en miljardair zijnde oliemagnaat. Maar Digger heeft een puinhoop gemaakt: hij heeft een ramp veroorzaakt die alles dreigt te vernietigen. En voordat het te laat is, wil hij bewijzen dat hij de redder van de mensheid is. Dat is ongeveer de officiële samenvatting van Warner Bros. – daar laat ik het bij. Elk woord over het plot van «Digger» zou er één te veel kunnen zijn. En ik wil mijn spoiler-belofte tenslotte niet breken.
Dus: wil je meer weten over de film, ga hem dan kijken. Je zult er geen spijt van krijgen. Hopelijk.
Bron: Warner Bros. Entertainment
Een onmiskenbare Iñárritu
In 2015 won Alejandro González Iñárritu («Amores Perros», «Babel») met «Birdman» de Oscar voor beste regie. Het jaar daarop herhaalde hij dit succes met «The Revenant» en werd zo de derde regisseur in de filmgeschiedenis die deze Oscar twee keer achter elkaar won. Daarna werd het stiller rond de Mexicaan. Na «Bardo» (2022) liet hij zelfs in het midden of hij überhaupt nog een film zou regisseren. En nu meldt hij zich met een knaller genaamd «Digger» terug. Gelukkig maar!
Lange shots zonder knip, de beeldtaal en kleur, bizarre intermezzo's en een gelaagde vertelwijze – deze film draagt onmiskenbaar Iñárritu's handschrift. Zijn vaste cameraman Emmanuel Lubezki trekt ons met zijn beelden eens te meer midden in de actie. Waar iets te zien is, houdt hij het beeld altijd een paar seconden langer vast en vervalt nooit in hectiek. Dat werkt meeslepend, soms zelfs hypnotiserend. De soundtrack van Cosmo Sheldrake draagt daar het zijne aan bij.
Bron: Warner Bros. Entertainment
Een ensemble in topvorm
«Digger» staat of valt met het acteerwerk. Hier kan Iñárritu terugvallen op een uitgelezen ensemble. Als de titulaire Digger Rockwell drukt Tom Cruise de film natuurlijk zijn stempel op. Hij doet niet alleen visueel een beetje denken aan zijn Les Grossman in «Tropic Thunder»; hij mag zich ook op een vergelijkbare manier uitleven. Zijn Digger commandeert, raast, sust en praat zich in de nesten – en gaat emotioneel toch nooit helemaal de diepte in. Het is Cruises beste acteerprestatie in jaren, geen twijfel mogelijk. Maar of het na meerdere nominaties eindelijk genoeg is voor de langverwachte Oscar voor beste acteur (afgezien van de ere-Oscar voor zijn oeuvre in 2025)?
De rest van de cast schittert eveneens. Voorop Riz Ahmed («Sound of Metal»), die enkele intense en meeslepende woordgevechten met Cruise aangaat. Sandra Hüller, John Goodman, Sophie Wilde of Jesse Plemons hebben weliswaar kleinere rollen, maar ze krijgen allemaal hun momenten waarop ze des te meer uitblinken. Om dit ensemble te zien spelen is van begin tot eind een groot plezier. Het harmonieert wonderbaarlijk – ook al is er van harmonie in de film niet veel te merken.
Bron: Warner Bros. Entertainment
Satire die aan de late kant is
Het scenario heeft Iñárritu samen met Sabina Berman, Alexander Dinelaris en Nicolás Giacobone geschreven. Met die laatste heeft hij onder andere al voor «Birdman» samengewerkt. Precies aan die film moet ik tijdens «Digger» steeds weer denken. Geslepen dialogen, verbale strijd, surrealistische momenten, de humor en het drama – in al deze dingen lijken de twee films soms erg op elkaar. Maar terwijl «Birdman» op verschillende niveaus enorm zelfreferentieel is en het best gelezen kan worden als symbool voor het verval van de Hollywood-cinema, gaat Iñárritu nu een stuk verder.
«Digger» richt zich tot ons allemaal; hij houdt de samenleving genadeloos een spiegel voor. Op zijn best zet de film aan tot nadenken over het eigen handelen. Op zijn mindere momenten vind ik het opgeheven vingertje wat te belerend. Maar misschien heeft de een of de ander precies dat nodig. Sowieso ben ik er niet helemaal zeker van hoeveel Iñárritu zijn publiek vertrouwt en hoeveel hij van hen verwacht. Want op een gegeven moment begint de film zichzelf uit te leggen, wat in mijn ogen onnodig is. Jammer, hier was minder definitief meer geweest.
Bron: Warner Bros. Entertainment
Het grootste probleem van «Digger» is echter een ander – een probleem dat hij deelt met de latere seizoenen van «The Boys»: hij komt een paar jaar te laat. Met zijn satirische, tot het absurde doorgevoerde maatschappijkritiek wil de film pijn doen en wakker schudden, terwijl de realiteit hem allang rechts heeft ingehaald. Een beetje algemeen gesteld: de wereld is momenteel zo absurd en cynisch dat ze nauwelijks nog te karikaturiseren valt. En zo vervliegt de waanzin van «Digger» voor een aanzienlijk deel. Omdat hij niet opgewassen is tegen de waanzin van de werkelijkheid. Dat zou ons aan het denken moeten zetten en maakt de film desondanks de moeite waard. Zoals het gezegde luidt: beter laat dan nooit. Of om het met Immanuel Kant te zeggen:
«Het is nooit te laat om verstandig en wijs te worden; het is echter altijd moeilijker, als het inzicht laat komt, om het in praktijk te brengen.»
Conclusie
Satire met de voorhamer, niet met een knipoog
Ik ben een volbloed vader en echtgenoot, deeltijds nerd en kippenboer, kattentemmer en dierenvriend. Ik zou alles willen weten en toch weet ik niets. Ik weet nog minder, maar ik leer elke dag iets nieuws. Waar ik goed in ben is omgaan met woorden, gesproken en geschreven. En dat mag ik hier bewijzen.
Welke films, series, boeken, spellen of bordspellen zijn echt goed? Aanbevelingen uit eigen ervaring.
Alles tonen
