
"Hunger Games: Sunrise on the Reaping" – Panem heeft niet veel meer te vertellen
Hoe verandert een levenslustige tiener in een gebroken alcoholist? 'Sunrise on the Reaping' geeft een meedogenloos triest antwoord. Alleen heeft de film, afgezien van Haymitchs tragedie, weinig nieuws te bieden.
Geen zorgen: deze filmrecensie is spoilervrij. Ik verklap je niet meer dan wat al bekend is en in de trailers te zien is. «The Hunger Games: Sunrise on the Reaping» draait vanaf 19 november in de bioscoop.
De meeste dystopische verfilmingen van jeugdboeken uit de jaren 2010 heb ik één keer gezien en daarna nooit meer. Behalve «The Hunger Games». Het succes van de eerste film uit 2012 ontketende in Hollywood een ware hausse: «Divergent», «Maze Runner», «The 5th Wave» – plotseling leek elke filmstudio geïnteresseerd in een toekomst waarin jongeren rebelleren tegen een of ander onderdrukkend systeem.
Waarom? Omdat het «edgy» is. Zeg ik.
Maar geen van die werelden was zo fascinerend als Panem. Schrijfster Suzanne Collins kreeg het idee voor «The Hunger Games», de boeken, ooit tijdens het televisiekijken: op de ene zender vochten jonge mensen in een reality-tv-show om de overwinning, op de andere waren beelden van de Irak-oorlog te zien. In het hoofd van Collins begonnen die twee dingen met elkaar te versmelten…
Wat als een samenleving op een gegeven moment zo afgestompt zou zijn dat ze zelfs de dood van kinderen als entertainment zou consumeren?
Precies dat maakte «The Hunger Games» voor mij zo beklemmend. Achter alle actie, de liefdesverhalen en het jeugdige verzet zat een volwassen reflectie op macht, oorlog en propaganda. Veel daarvan lijkt vandaag de dag zelfs actueler dan ooit.
Des te meer ben ik bij elke terugkeer naar Panem benieuwd wat deze wereld me nog te vertellen heeft. Bij de inmiddels zesde film is dat echter niet meer zo heel veel.
Hier gaat «Sunrise on the Reaping» over
24 jaar voordat Katniss Everdeen de arena betreedt, staan de 50e Hongerspelen voor de deur. Ooit door het Capitool ingevoerd als straf voor een mislukte opstand, dwingen de Spelen elk van de twaalf districten van Panem om jaarlijks twee jongeren naar een live uitgezonden strijd op leven en dood te sturen. Voor het jubileum heeft het Capitool iets bijzonder wreeds bedacht: dit keer moeten er twee keer zoveel tributen tegen elkaar strijden – 48 kinderen en jongeren, van wie er slechts één mag overleven.
Onder hen is de 16-jarige Haymitch Abernathy (Joseph Zada) uit district 12. Eigenlijk wilde hij zijn verjaardag doorbrengen met zijn grote liefde Lenore Dove (Whitney Peak). Maar een tragisch incident bij de loting van de tributen stuurt hem niet alleen de Hongerspelen in. Haymitch biedt daarbij ook nog eens publiekelijk weerstand aan president Snow (Ralph Fiennes).
Een fout waar hij de rest van zijn leven spijt van zal hebben.
Hoe je een mens vernietigt
Herinner je je Woody Harrelsons Haymitch uit de eerste «Hunger Games»? De constant dronken, cynische mentor van Katniss en Peeta, die zich in het begin weinig aan te trekken lijkt te trekken van het lot van zijn pupillen? Moeilijk voor te stellen dat deze man ooit een levenslustige, verliefde tiener was die nog in een betere toekomst geloofde. Des te pijnlijker is het om Haymitch te zien terwijl hem dat alles beetje bij beetje wordt afgenomen.

Bron: Ascot Elite Entertainment
Want de eigenlijke strijd die Haymitch in «Sunrise on the Reaping» voert, is een andere dan die om het naakte overleven in de arena. President Snow begrijpt namelijk welk gevaar er uitgaat van een jonge man die voor draaiende camera's in opstand komt tegen het Capitool. Hem simpelweg vermoorden zou makkelijk zijn. Maar daarmee zou hij riskeren Haymitch tot een martelaar te maken.
Een dode, zo weet Snow, kun je namelijk niet meer het zwijgen opleggen als zijn verhaal eenmaal de fantasie van de bevolking prikkelt. Dus moet Snow ervoor zorgen dat Haymitch zelf aan het einde niet meer gelooft in waar hij ooit bereid was voor te sterven. En Snow zou Snow niet zijn als hij niet allerlei snode plannetjes achter de hand had om precies dat te bewerkstelligen.

Bron: Ascot Elite Entertainment
Opmerkelijk vind ik de consequentie waarmee regisseur Francis Lawrence dit verhaal vertelt. Waar andere Hollywood-blockbusters zelfs in hun meest tragische scènes nog iets troostrijks proberen te vinden, gunt «Sunrise on the Reaping» ons nauwelijks een moment van triomf. Ook niet als je hoopt na al dat leed tenminste enige vorm van genoegdoening te ervaren.
Dat de film emotioneel zo goed werkt, is vooral te danken aan Joseph Zada. Ondanks een cast vol Hollywood-grootheden als Jesse Plemons, Glenn Close of Ralph Fiennes, is het de jonge Australiër die de film op zijn schouders draagt. En dat doet hij met verve.
Twee schurken die iets missen
Sowieso zijn het grote schoenen waar veel van de acteurs hierin stappen. Niet iedereen vult ze even goed. Teleurgesteld werd ik nota bene door twee van mijn favoriete karakteracteurs: Kieran Culkin en Ralph Fiennes.
Stanley Tucci's Caesar Flickerman was voor mij nooit een in klassieke zin kwaadaardige figuur. Integendeel. De flamboyante televisiepresentator leek de jongeren die hij voor de Spelen interviewde oprecht aardig te vinden. Hij grapte met hen, nam hun zenuwen weg en was blij als ze het publiek aan het lachen maakten. Dat diezelfde kinderen enkele dagen later op de meest wrede manier om het leven zouden komen, was voor hem blijkbaar geen tegenstrijdigheid.
Precies dat maakte Tucci's Flickerman zo griezelig. Hij belichaamde een samenleving die zo afgestompt was dat zelfs een aimabele televisiepresentator er geen enkel moreel probleem in zag om een aanstaande executie als een groot televisie-evenement te verkopen. Culkins Flickerman daarentegen is gewoon een narcistische kwal die zelfs zijn medewerkers als vuil behandelt. Dat werkt als karikatuur van een ijdele showmaster, maar ontneemt het personage veel van zijn maatschappijkritische diepgang.

Bron: Ascot Elite Entertainment
Hetzelfde heb ik bij Ralph Fiennes. Donald Sutherlands president Snow bezat iets ongemeen verontrustends: hij kon de meest weerzinwekkende dingen zeggen en daarbij de hartelijkheid van een grootvader uitstralen. Hij hoefde niet luid of woedend te worden om een ruimte te beheersen. Soms was een vriendelijke glimlach genoeg om het bloed in je aderen te laten bevriezen. Bijvoorbeeld zoals hier:
Fiennes daarentegen speelt een aanzienlijk koudere, meer afstandelijke en bijna permanent geïrriteerde Snow. Dreigend is hij ook, geen twijfel mogelijk. Maar juist die warmte, die in het schrilste contrast stond met zijn gewetenloosheid, heb ik bij hem gemist.
Alles al eens gezien
Mijn eigenlijke probleem met «Sunrise on the Reaping» is echter een ander. Want hoe graag ik Haymitchs verhaal ook zie, zo vaak betrap ik mezelf erop dat de rest van de film me vreemd koud laat.
Opnieuw beleven we de loting van de tributen, de pompeuze parade door het Capitool, de training, de zoektocht naar bondgenoten en de televisie-interviews voor de Spelen. Allemaal elementen die in de eerste film nog ongemeen fascineerden. Niet in de laatste plaats omdat we destijds samen met Katniss leerden dat haar overlevingskansen in de arena minstens evenzeer afhingen van haar publieke perceptie als van haar vaardigheid met pijl en boog.

Bron: Ascot Elite Entertainment
Later dreven de films deze gedachte nog verder door. Ook de rebellie tegen het Capitool maakte gebruik van propaganda, ensceneerde Katniss' optredens en maakte van haar een figuur over wiens verhaal anderen bepaalden. Dat vond ik ongemeen spannend: zelfs in het verzet tegen het systeem kon Katniss nauwelijks ophouden een speelbal van andermans belangen te zijn.
«Sunrise on the Reaping» wijdt zich opnieuw aan de vraag wie bepaalt welke versie van de waarheid de bevolking te zien krijgt en hoe men haar daardoor manipuleert. Een spannend en hoogst actueel thema. Alleen slaagt de film er niet in er nieuwe facetten aan toe te voegen. Niet echt. Te veel van wat Haymitch leert over de werking van het Capitool, hebben we al geleerd via Katniss.

Bron: Ascot Elite Entertainment
Betekent dit dus dat de prequel tenminste geschikt is als instap in de franchise als je de andere films nog niet kent? Curieus genoeg niet. Want waarom de ten dode opgeschreven jongeren voor draaiende camera's zo charmant en aantrekkelijk mogelijk moeten zijn, waarom de sympathie van het Capitool-publiek hun leven kan redden of waarom de Hongerspelen echt bestaan (zie het filmfragment hierboven), legt de film nauwelijks uit. Hij gaat er simpelweg vanuit dat we de wereld en haar spelregels al kennen.
Begrijpelijk. Alleen leidt dat tot een vreemd dilemma: voor kenners van de reeks herhaalt de film te veel. Voor alle anderen daarentegen legt hij te weinig uit. Als ik niets over Panem zou weten, zou ik vermoedelijk de helft van wat er op het witte doek gebeurt, helemaal niet begrijpen. Jammer.
Conclusie
Een waardige aanvulling, maar geen nieuwe mijlpaal
Ik schrijf over technologie alsof het cinema is – en over films alsof ze echt zijn. Tussen bits en blockbusters zoek ik naar de verhalen die gevoelens oproepen, niet alleen klikken. En ja – soms luister ik naar filmmuziek harder dan goed voor me is.
Welke films, series, boeken, spellen of bordspellen zijn echt goed? Aanbevelingen uit eigen ervaring.
Alles tonen











